საპატრიარქოს უწყებანი N5 7-13თებერვალი  2019წ გვ.14

დეკანოზი ბენიამენ კონტრიძე 1870-1939 

 ვისურვებთ რომ სხვა სოფლებშიაც გამოსულიყოს თითო-ოროლა იმის მსგვსი მღვდელები

დეკანოზი ბენიამენ ბესარიონის ძე კონტრიძე 1870 წლის 1 ივნისს ქუთაისის გუბერნიაში, ოზურგეთის მაზრის სოფ. ლიხაურში მღვდლის ოჯახში დაიბადა. 1886 წელს დაამთავრა ოზურგეთის სასულიერო სასწავლებელი, ხოლო 1886-1892 წლებში თბილისის სასულიერო სემინარიაში სწავლობდა. 1892 წლის 2 თებერვალს, ეგზარქოსის კარის წმ. ჯვრის სახ. ეკლესიაში, წირვის დროს, ალავერდის ეპისკოპოსმა ბესარიონმა (დადიანი) სტიქარი უკურთხა. 1892 წლის 12 აპრილიდან 1895 წლის 18 სექტემბრამდე თბილისის სამისიონერო ღვთისმშობლის სახ. ტაძრის მედავითნე და რიყის სამრევლო-საეკლესიო სკოლის პედაგოგი იყო. 1895 წლის 24 სექტემბერს დიაკვნად აკურთხეს, იმავე წლის 26 სექტემბერს მღვდლად დაასხეს ხელი და მოხისის წმ. გიორგის სახ. ტაძრის წინამძღვრად დაინიშნა. 1896 წლის მარტში მოხისის სკოლის გამგედ და საღვთო სჯულის პედაგოგად დაადგინეს. 1896 წლის 2 ოქტომბერს მასვე დაევალა გორისა და დუშეთის მაზრებში არსებული სამრევლო-საეკლესიო სკოლების მეთვალყურეობა. 1898 წლის 10 იანვარს საგვერდულით დაჯილდოვდა. 1898 წლის 7 ივნისს მოხისში აკურთხეს პირველდაწყებითი სამრევლო სკოლის ახალი შენობა. კურთხევას დაესწრნენ თბილისის სასულიერო სემინარიის რექტორი, არქიმანდრიტი სერაფიმე, იმავე სემინარიის მეთვალყურე ნ. მამინეიშვილი, ეპარქიის სამრევლო სკოლების მეთვალყურე ნ. ტატიშვილი და მახლობელი სოფლის სამღვდელოება. ამასთან დაკავშირებით გაზ. „ივერია“ წერდა: „ახალის მღვდლის მ. ბენიამინ კონტრიძის დანიშვნის შემდეგ, რომელიც სულითა და გულით ერთგულია თვისის მოვალეობისა, მოხისის

სკოლის საქმე ჩინებულად წავიდა. იმისდა მიუხედავად, რომ მოხისელები მოუხეშავი ხალხია და სკოლას ეჭვის თვალით უყურებენ, მ. კონტრიძემ

მოახერხა მშვენიერის სკოლის გაკეთება მოხისში და როდესაც ხალხმა დაინახა, რომ მათი მოძღვარი უანგაროდ შრომობდა სკოლისათვის, სულ სხვანაირად იცვალა გული სკოლაზე, რაიცა ცხადად სჩანდა 7 ივნისს, სკოლის კურთხევის დღეს. დღეს მოხისის სკოლაში სწავლობს 37 ყმაწვილი, რომელთაც ასიამოვნეს თავისის ცოდნით, გალობა-სიმღერების თქმით და ზრდილობით დამსწრე საზოგადოება. მამა რექტორს, რომელმაც შესაფერი სიტყვა წარმოსთქვა, და ეპარქიის მეთვალყურეს ტატიშვილს ძალიან მოეწონათ სკოლა და ისურვეს, რომ ამისთანა სკოლა ბევრ სხვა სოფლებსაც ჰღირსებოდესო“. იმავეს წერდა მეორე ქართული გაზეთი „ცნობის ფურცელი“: „რაც მამა ბენიამენ კონტრიძე დანიშნეს გორის მაზრის საეკლესიო სკოლის მეთვალყურედ, იმდღიდგან სკოლების საქმე მიდის წარმატებაში. 24 ოქტომბერს აკურთხეს სოფ. ფცაში

საეკლესიო-სამრევლო წერა-კითხვის სკოლა. წირვა რომ გამოვიდა, სკოლა აკურთხეს, გალობდა მოხისის საეკლესიო სკოლის ხორო, რომელმაც დიდი

შთაბეჭდილება მოახდინა გლეხ-კაცობაში". 1899 წლის 26 თებერვალს მოხისის სკოლაში ნაყოფიერი პედაგოგიური სამსახურისთვის საქართველოს ეპარქიალურმა სასწავლო საბჭომ მადლობა გამოუცხადა. 1899 წლის 5 ოქტომბერს თბილისის იერუსალიმის წმ. ჯვრის სახ. ტაძარში გადმოიყვანეს. 1899 წლის 27 ოქტომბერს თბილისი-ბორჩალოს მაზრის

სამრევლო-საეკლესიო სკოლების მეთვალყურედ, საქართველოს ეპარქიალური სასწავლო საბჭოს უშტატო წევრად და ხარფუხის სამრევლო-საეკლესიო სკოლის გამგედ დაინიშნა. 1899 წლის 1 ნოემბერს თბილისის საბაღოსნო სკოლის საღვთო სჯულის პედაგოგად დაინიშნა. მღვდელ ბენიამენის გადაყვანამ დიდად დაამწუხრა მოხისის მრევლი. აი, რას წერდა ამასთან დაკავშირებით ქართული პრესა: „ამ სამი-ოთხი წლის წინად სოფელი მოხისი თითქმის უკანასკნელ სოფლად ითვლებოდა სწავლა-განათლების მხრივ. მაგრამ, როგორც გარემოებამ აღმოაჩინა, ხალხი დაუდევარი კი არ ყოფილა, არამედ არ ჰყოლია მას წინამძღოლი, რომ გზა ჭეშმარიტებისა ეჩვე

5-1  საპატრიარქოს უწყებანი N5 7-13თებერვალი  2019წ გვ.15

დეკანოზი ბენიამენ კონტრიძე 1870-1939 (გაგრძელება)

ნებინა. 1895 წელს აქ გამოამწესეს ახალგაზრდა მღვდელი ბენ. კონტრიძე. მოსვლისთანავე ის შეუდგა სკოლის დაარსებისათვის ზრუნვას. თუმცაღა,

სოფელში აღმოჩნდნენ ისეთები, რომელთაც დიდი წინააღმდეგობა გაუწიეს მღვდელს სკოლის დაარსების საქმეში: „მამაო, ნუ გვღუპავ, ნუ გაგვიმართავ სკოლას! მღვდლად ხარ განწესებული და მღვდლობა გასწიე; დანარჩენზე თავი დაგვანებეო“, მაგრამ როდესაც გაიგეს სწავლის გემო, იმ წინააღმდეგების შვილებიც ბევრი სწავლობენ ეხლა მოხისის სამრევლო სკოლაში, და ადგილიც აღარ არის ახლად მოყვანილ ბავშვებისათვის. ეკლესიის გალავანში მოთავსებულია სკოლის შენობა, რომელშიაც სწავლობს 70-მდის მოსწავლე ორთავე სქესისა. კვირა-უქმე დღეობით ეკლე- სიაში ჰგალობს მოსწავლეებისაგან შემდგარი გუნდი. მამა ბენიამენისავე მეცადინეობით ეკლესიასა და სკოლას ქვითკირის გალავანი შემოავლო სოფელმა, გაამშვენიერა შიგნითა და გარეთ ეკლესია და სხვ. მამა ბენიამენს არ დაუტოვებია აგრეთვე უყურადღებოთ სხვა მეზობელი სოფლებიც. იქ ბევრგან დაარსა წერა-კითხვის სკოლები და აღმოუჩინა მათ შესანახი წყარო. ერთის სიტყვით, ის ამ სამი წლის განმავლობაში ასრულებდა ჭეშმარიტი მოძღვრის მოვალეობას და დიდი სიყვარულიც დაიმსახურა ხალხისა. კიდევ ბევრ კარგის გაკეთებას მოველოდით მისგან, მაგრამ, ჩვენდა სამწუხაროდ, ის გადაყვანილ იქმნა ტფილისში. ვისურვებთ, რომ სხვა სოფლებშიაც გამოსულიყოს თითო-ოროლა იმის მსგავსი მღვდლები და ისეთი სახელი დაემსახურებინოთ, როგორიც დასტოვა პატივცემულმა მამა ბენიამენმა მოხისსა და მის მახლობელს ხეობებში“, 1900 წლის 2 მაისს ხარფუხის წმ. ნიკოლოზის სახ. ბერძნულ ტაძარში დაინიშნა. 1900 წლის 26 მაისს სამრევლო-საეკლესიო სკოლებზე გაწეული მზრუნგელობისათვის მღვდელმთავრული მადლობა გამოეცხადა. 1901 წლის 6 მაისს სკუფია უბოძეს. 1901 წლის 14 სექტემბერს გადადგა სკოლების მეთვალყურის პოსტიდან და ეპარქიალური საბჭოს უშტატო წევრობიდან. 1902 წლის 20 სექტემბერს თბილისის ქალთა ეპარქიალური სასწავლებლის მმართველი საბჭოს წევრად აირჩიეს. 1902 წლის 18 ნოემბერს თბილისის საქალაქო დაწყებით სასწავლებელში საღვთო სჯულის პედაგოგად დაადგინეს. 1903 წლის მაისში თბილისის სასულიერო სასწავლებლის მმართველო საბჭოში სამლვდელოების წარმომადგენლად აირჩიეს. 1904 წლის 6 მაისს რუსეთის წმ. სინოდმა მადლობის ფურცელი სიგელით გადასცა. 1906 წლის 15 მაისს კამილავკა ეწყალობა. სამოძღვრო და პედაგოგიური მოღვაწეობის გარდა, დეკანოზი ბენიამენი აქტიურად იყო ჩართული ავტოკეფალურ მოძრაობაში და გვერდში ედგა იმჟამინდელ მოწინავე ქართველ სამღვდელოებას. 1905 წლის 18 თებერვლის რუსეთის იმპერატორის რესკრიპტის მიხედვით შინაგან საქმეთა მინისტრმა ა. გ. ბულიგინმა რუსეთის სახელმწიფოს ყველა მოქალაქეს უფლება მისცა, გულახდილად გამოეთქვათ თავიანთი აზრი, თუ რა ღონისძიებებს შეიძლებოდა შეეწყო ხელი იმპერატორის მიერ „გამოცხადებული, ხალხის საკეთილდღეოდ გამიზნული გარდაქმნების წარმატებით განხორციელებისათვის“. ამასთან დაკავშირებით, ქართველმა სამლვდელოებამ გადაწყვიტა აღეძრა საკითხი საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალური უფლებების აღდგენისა. გადაწყდა, შეედგინათ პეტიციის პროექტი და მოეწვიათ სამლვდელოების ყრილობა, რომელიც 28 მაისს დაიგეგმა. ეს ამბავი ეგზარქოს ალექსის  ყურებამდეც მივიდა და მან გადაწყვიტა ეს შეკრება ჩაეშალა. ეგზარქოსის ბრძანებით, ჟანდარმებს ებრძანათ 27 მაისს თბილისში ჩამოსული მღვდლები დაეპატიმრებინათ. საჭირო გახდა ამ უსიამოვნების თავიდან აცილება. გადაწყდა, საქმეში ჩაერიათ თბილისში ახლახან (5 მაისს) ჩამოსული მეფისნაცვალი გრაფი ი.

ი. ვორონცოვ-დაშკოვი, ოღონდ ისე, რომ ინიციატივა თავად მას მისწერებოდა. გარემოებანი ხელს უწყობდა ამ ამბავს: იმხანად თბილისში იმყოფებოდა მეფისნაცვლის მეგობარი და თანამშრომელი, გენერალი ი. ა, ნაკაშიძე, რომელსაც კარგად იცნობდა მღვდელი ბენიამენი. სწორედ მამა ბენიამენი მივიდა თავად ივანესთან სამლვდელოების სახელით. ნაკაშიძემ, კეთილმა, გონიერმა კაცმა, პეტერბურგელ ქართველთა (განსაკუთრებით მოსწავლე ახალგაზრდობის) მფარგელმა და „მეგზურმა“ მოუსმინა მამა კონტრიძეს და  აღუთქვა, საქმეს მოვაგვარებო, ოღონდ სთხოვა, სამახსოვრო მომეცითო. ნაკაშიძემ ორჯერ წაიკითხა

სამახსოვრო და მამა ბენიამენს უთხრა, ორი დღის შემდეგ შემომიარეო. დათქმულ დღეს მან მამა ბენიამენს უთხრა: „მღვდლებს არავინ შეუშლის ხელს ჩამოსვლაში, ყრილობა ლეგალური იქნება, თავი  წესიერად გეჭიროთ და თქვენი მოთხოვნები გაბედულად დაიცავით ბოლომდეო". მართლაც, ეგზარქოსმა ვეღარ შეუშალა ხელი ამ ყრილობას და ის ჩატარდა. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ყრილობის ბოლო დღეს, 31 მაისს, მოხდა ინციდენტი, რის შემდეგაც ეს შეკრება კაზაკებმა და პოლიციამ დაარბია, რაც გახდა მიზეზი ეგზარქოს ალექსისა და თბილისის სასულიერო სემინარიის რექტორის, არქიმანდრიტ ნიკანდრის რუსეთში გაწვევისა. ეს გამარჯვება არ აპატიეს ქართველ ავტოკეფალისტებს. ეგზარქოსმა საიდუმლო

5-2  საპატრიარქოს უწყებანი N5 7-13თებერვალი  2019წ გვ.16

დეკანოზი ბენიამენ კონტრიძე 1870-1939 (გაგრძელება)

პოლიციაში გააგზავნა თორმეტამდე ავტოკეფალისტი სასულიერო პირის სია. აი, რას წერდა ამასთან დაკავშირებით უწმინდესი კალისტრატე. (ცინცაძე) თავის მოგონებებში: „აღნიშნულ ქაღალდში დასახელებულ მოძღვრებთაგან ერთს, ილარიონ ჯაშს, გაუსწორდა ეგზარქოსი ნიკონი -–

გადაიყვანა ბაქოში, ბენიამენ კონტრიძემ თავი შეაფარა ყაზანის უნივერსიტეტს, დანარჩენების ბედ-იღბალი ჩაუვარდა ხელში ინოკენტის, რომელმაც პირველი იერიში მოიტანა სწორედ ჩემზე მოიტანა 1907-1911 წლებში მლვდელი ბენიამენი ყაზანის უნივერსიტეტში ფილოლოგიურ-ისტორიული ფაკულტეტის ისტორიული განყოფილებაზე სწავლობდა. 1911- 1913 წლებში სარატოვის საკათედრო ტაძარში მსახურობდა და იქაურ ქალთა პირველ გიმნაზიაში საღვთო სჯულს ასწავლიდა. 1913 წლის 29 ნოემბერს ბაქოს წმ. ნიკოლოზის სახ. საკათედრო ტაძარში გადაიყვანეს და ბაქოს ქალთა მეორე გიმნაზიისა და რკინიგზის სასწავლებელში საღვთო სჯულის მასწავლებლად დაინიშნა, სადაც 1920 წლამდე დარჩა. ამ წელს საქართველოში დაბრუნდა და დეკანოზის პატივით შემოსეს. 1920 წლის 14 ოქტომბერს სვეტიცხოვლის თორმეტი მოციქულის  სახ. საპატრიარქო ტაძარში კათოლიკოს-პატრიარქმა ლეონიდემ (ოქროპირიძე) ენქერით დააჯილდოვა. 1920-1921 წლებში თბილისის ვაჟთა მეორე გიმნაზიაში სამოქალაქო ისტორიას ასწავლიდა და იყო საკათალიკოსო საბჭოს წევრი. 1921 წლის ივნისის დასაწყისში დროებით განამწესეს ნაბახტევის წმ. იოანე ნათლისმცემლის სახ. ტაძარში. 1921 წლის 28 ივნისს ალის ოლქის სამღვდელოებამ ურბნისის საეპარქიო კრებაზე დამსწრე დეპუტატად აირჩია. 1921 წლის 1 ივლისიდან იყო პრიუტის (ეხლ. ორბეთის) ღვთისმშობლის საფარველის სახ. ტაძრის წინამძღვარი. დეკანოზი ბე–ნიამენი მონაწილეობდა 1921 წელს გელათში გამართულ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მესამე საეკლესიო კრებაზე. 1924 წლის 1თებერვალს თბილისის ვერის წმ. ნიკოლოზის სახ. ტაძრის წინამძღვრის მოადგილედ დაინიშნა. იმავე წლის 28 თებერვალს იგი ეპ. ქრისტეფორეს სწერდა: „უმორჩილესად ვსთხოვ თქვენს მეუფებას, განმანთავისუფლოდ საეპარქიო-სამეურნეო საბჭოში თქვენი წარმომადგენლობისაგან და აგრეთვე საეპარქიო სასამართლოს წევრობისაგან, რადგან 1 მარტიდან აღარ ძალმიძს სამსახური“. მეორე დღეს მისი თხოვნა დააკმაყოფილეს. 1924 წლის 24 მარტი იგი ახალი წერილით მიმართავს ეპ. ქრისტეფორეს: „გთხოვთ გამათავისუფლოთ ვერის ეკლესიის მღვდლობიდან და ჩამრიცხოთ შტატგარეშე ა/წ პირველი აპრილიდან  იმ პირობით, რომ ნება მქონდეს სადაც და როდესაც მოვისურვებ ადგილობრივი მღვდლის დასტურით შემეძლოს საეკლესიო ღვთისმსახურება შევასრულო“. მეორე დღეს გაათავისუფლეს და დართეს ნება. აქედან მოყოლებული ყოფილი მოძღვარი თბილისის სხვადასხვა

სასწავლებლებში პედაგოგიურ სარბიელზე მოღვაწეობდა. ერთი პერიოდი რკინიგზის დირექციაში მოანგარიშედ მსახურობდა. დეკანოზ ბენიამენს ახლო მეგობრობა აკავშირებდა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ, უწმინდეს და უნეტარეს ქრისტეფორესთან (ციცქიშვილი) შემორჩენილია წერილიც, სადაც მათი თბილი და

მეგობრული ურთიერთობაა ასახული. წერილი უთარიღოა, მაგრამ

იქ მოყვანილი ფაქტებით შეგვიძლია დავათარილოთ 1925 წლის აპრილით: „მეუფეო და მამაო ქრისტეფორე! მარიას მოკითხვა და სალამი ანიასაგან. უთხარი, გული დაიმშვიდოს, სწავლას მოესწრება, გობრიას შენი წერილი არ მიუღია და, მაშასადამე, მეც აღარ წამიკითხავს იგი. ძლიერ გაკვირვებული ვიყავი, რომ ამდენ ხანს არა მოიწერე რა. მე მეგონა: „ალბათ სოხუმი არ მოეწონა, ანუ სოხუმს არ მოეწონა და აპირებს წამოსვლას ახლო ხანებში“. კმაყოფილი ვარ, რომ კმაყოფილი ხარ. ღვთის განგებამ და წინამოადგილეს გამჭრიახობამ შენთვის კარგი ნიადაგი შექმნეს და ახლა ჯანმაც თუ ხელი შეგიწყო, საქმე სასურველად აეწყობა... ეფრემის

ძებნას შეუდექი და იმედი მაქვს წამოვა, როდესაც ვეტყვი. რაც შეეხება სიკოს, ის ცოტა ითხლიშება. არც ვამტყუნებ, ფართე თვალსაზრისი მისთვის არათუ მიუღებელია, საშიშიც კი არის. კათალიკოსი არ მინახავს ჯერ ამ საქმეზე, მაგრამ უსიკოოდ მის თანხმობას რა მნიშვნელობა ექნება. რატომ დავით სალარიძეზე ჩემი თქმული უგულებელსჰყავ?

ალბათ გაქვს მისგან ან უარი, ან კიდევ უარის მოლოდინი. ქართულ-რუსული გალობის მცოდნე პრიჩეტნიკი ძველადაც არ იშოვებოდა, ახლა მით უფრო ძნელი იქნება. ისე მღვდელი, თუ გინდ ანაფორა

გახდილი, მოვძებნოთ. აქაური ამბებისა რა გითხრა, ვართ ძველებურად. გვეშინია, ჩუმადა ვართ, სხვებს ჰგონია, რაღაცას ვაკეთებთ და ეშინიათ. კათოლიკოსი ხვალ გამოვა საავადმყოფოდან და სადმე წავა დასასვენებლად. სამღვდელოებას ვერ შოულობენ სამრევლოები. ამას წინათ ხიდაშელი იყო აქ და დიდი პატივისცემით მოგიკითხა. მოციქულებრივი შური სჭამს მას, მაგრამ რაა ხმა მღაღადებლისა უდაბნოსა შინა, რას იზამს თანამედროვე პირობებში. ხშირად, ძლიერ ხშირად მეკითხებიან სხვადასხვა პირები შენს ამბავს, მაგრამ დღემდე ვერაფერ პასუხს ვერ ვაძლევდი. ახლა ვეტყვი იმ მასალის მიხედვით, რაც შენგან მოვისმინე პირა-

5-3  საპატრიარქოს უწყებანი N5 7-13თებერვალი  2019წ გვ.17

დეკანოზი ბენიამენ კონტრიძე 1870-1939 (დასასრული)

დად შენს შესახებ. ჩემი მდგომარეობა ისევ ძველია. გაგრაში დიაკვნად ამ საზაფხულოდ მე წამოვიდოდი, რომ ვიცოდე ჰაერი შემიგუებს. მაისის გასულს გაგვითავდება სწავლა და სურამშიაც კი ვეღარ გავისეირნებთ,. ძლიერ მაინტერესებდა შენი დღის წესრიგი და საქმიანობა, მაგრამ ამის შესახებ შენ სდუმ. ნადარეიშვილთან სცხოვრობ, როგორც გეტყობა. ძლიერ კარგს იზამ თუ შემდეგ წერილში მაცნობებ ჩემ საინტერესო კითხვებზე პასუხს. მარად შენი ერთგული ბენიამენ კონტრიძე". ყოფილი დეკანოზი 1939 წლის 22 ოქტომბერს გარდაიცვალა. დაკრძალეს 25 ოქტომბერს ქ. თბილისის ერთ-ერთ სასაფლაოზე. დარჩა მეუღლე, მარიამ იოსების ასული (დაბ. 1873წ.) და შვილები -– ალექსანდრე და ნანა. ჰყავდა ძმა –– დიმიტრი (დაბ. 1894წ.).