მღვდლები  გრიგოლ და ვლადიმერ გძელიშვილები

მღვდლები გრიგოლ და ვლადიმერ გძელიშვილები მღვდლის ოჯახში დაიბადნენ. სასულიერო პირები იყვნენ მათი წინაპრებიც. ბაბუა, მღვდელი სიმონი, XIX ს-ის I ნახევარში ოსეთის სასულიერო კომისიაში მსახურობდა და ლოღეთის წმ. თომა მოციქულის სახ. ტაძარში მოძღვრობდა. მისი ვაჟი –– მღვდელი ილარიონი -- 1839 წელს დაიბადა. სასწავლებელში არ უსწავლია. ქართულ ენაზე წერა-კითხვა, საღვთო წერილი, გალობა და საეკლესიო ტიბიკონი მონასტერში ისწავლა. 1856 წლის 16 თებერვალს ლამისყანის წმ. გიორგის სახ. ტაძრის მედავითნედ დაინიშნა. 1871 წლის 2 იანვარს დიაკვნად აკურთხეს.

1872 წლის 18 დეკემბერს სამთავისის მაცხოვრის ამაღლების სახ. ტაძარში გადაიყვანეს. 1876 წლის 1 აპრილს მღვდლად დაასხეს ხელი და ლარგვისის წმ. თეოდორე ტირონის სახ. ტაძარში განამწესეს. 1891 წელს მერეთის წმ. გიორგის სახ. ტაძარში გადაიყვანეს. 1895 წლის იანვარში ხაჩირაანთკარის წმ. გიორგის სახ. ტაძარში დაინიშნა. გარდაიცვალა XX ს-ის დასაწყისში. ჰყავდა მეუღლე -– ნინო იოსების ასული (დაბ. 1843წ.) და შვილები: მღვდ. გრიგოლი (1863– 1919წწ.), სიმონი (დაბ. 1864წ.), მღვდ. ვლადიმერი (1869–1911წწ.), ეკატერინე (დაბ. 1875წ.). მღვდელი გრიგოლი 1863 წელს დაიბადა. 1887 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია.

1888 წლის 13 მარტს საქართველოს ეგზარქოსმა პალადიმ (რაევი) დიაკვნად აკურთხა, იმავე წლის 20 მარტს მღვდლად დაასხა ხელი და ერევნის გუბერნიაში, ეჩმიაძინის მხარეში, შაგრიარის სახ. ტაძარში განამწესა. იმავე წლის 1 მაისს მხურვალეთის წმ. მარინეს სახ. ტაძარში დანიშნა. 1899 წლის კი 1 იანვარს სამთავროს წმ. ნინოს სახ. დედათა მონასტრის მწირველ მოძღვრად გადაიყვანეს. მასვე დაევალა მონასტერთან არსებულ ოთხწლიან დედათა სასწავლებელში საღვთო სჯულის სწავლება. მლვდელი გრიგოლი კვირაში 16 გაკვეთილს ატარებდა. 1903 წლის 27 მარტს იმავე სასწავლებლის გამგედ და აღმზრდელობით დარგში უფროსად დაინიშნა. 1904 წელს მღვდელ გრიგოლის მოღვაწეობასთან დაკავშირებით გაზ. „ივერიაში“ სამთავროს წმ. ნინოს სახ. დედათა მონასტრის წინამძღვარი და წითელი ჯვრის საზოგადოების საპატიო წევრი, ღირსი დედა იღუმენია ნინო (ამილახვარი) (ხს.29.12| წერდა: „კვირას, 14 მარტს, მცხეთის სამთავროს დედათა მონასტრის ეკლესიაში, წირვის შემდეგ, გრძნობით სავსე სიტყვით მიჰმართა მონაზონებს, მასწავლებელთა და მოსწავლეთ მცხეთის დედათა მონასტრის სკოლის გამგემ, მღვდელმა გრიგოლ გძელიშვილმა და იწვევდა ყველას, ეკლესიაში მყოფთ, ნამეტნავად მასწავლებლებსა და მოსწავლეთ, მცირედი წვლილი შეეწირათ რუსეთის მხედრობისათვის, ომში დაჭრილთათვის და, საზოგადოდ, ომის მოთხოვნილებათათვის. ღირსშესანიშნავია შემდეგი სიტყვები გძელიშვილისა: „ჩვენ, შვილნო, რითი შეგვიძლიან დავეხმაროთ ჩვენს მოძმეთ, თუ არა თანაგრძნობითა, მცირედის შეწირულობითა და ვედრებითა ღვთისადმი, რომ ადრე და მალე გაგვეგონოს სასიხარულო ამბავი გამარჯვება რუსეთისა იაპონიაზედ“. წირვის შემდეგ წაკითხულ იქმნა მანიფესტი მისის უდიდებულესობის იმპერატრიცა მარიამისა; შემდეგ გარდახდილ იქმნა პარაკლისი, ხოლო ბოლოს მოწაფეებმა მუხლ-მოდრეკით შეასრულეს გალობა: „აცხოვნე, უფალო, ერი შენი“ რუსულ ენაზედ, მასწავლებლის ქ. ე. ცოფუროვის ლოტბარობით, მონაზონთა, მასწავლებელთა და მოსწავლეთა შორის გროვდება შეწირულება, რომელიც გარდაეცემა დანიშნულებისამებრ. ინებოს ღმერთმა, რომ მრავალს მღვდელსა და სკოლების გამგეთ მიებაძოთ მღ. გძელიშვილისათვის და ჩაენერგოთ

10-1  საპატრიარქოს უწყებანი N10 14-20მარტი 2019წ გვ.18

მღვდლები  გრიგოლ და ვლადიმერ გძელიშვილები (გაგრძელება)

გულში მოზარდ თაობისათვის სიყვარული ხელმწიფისა, ეკლესიისა და მამულისადმი“. 1903 წლის 27 ოქტომბერს საქართველოს საეპარქიო სასწავლო საბჭოს დუშეთის მაზრის განყოფილების წევრად აირჩიეს. 1906 წლის 16 აგვისტოდან იმავე სასწავლებლის საქმის მწარმოებელია. 1908/1909 წლებში თბილისის სასულიერო სემინარიის წმ. ანდრია მოციქულის სახ. კარის ეკლესიაში განამწესეს. 1919 წლის 22 თებერვალს მღვდელმა გრიგოლმა საკათალიკოსო საბჭოს შაქრის ბარათების გაცემა სთხოვა. ეკლესიაში ერთგული სამსახურისათვის მღვდელი გრიგოლი დაჯილდოებული იყო: 1893 წელს საგვერდულით; 1903 წლის 6 მაისს -–– კამილავკით; 1907 წლის 15 მაისს –– სამკერდე ოქროს ჯვრით; 1914

წელს წმ. ანასIII ხარისხის ორდენით. მღვდელი გრიგოლი თბილისში, სლეპცოვის ქ. 3-ში ცხოვრობდა. გარდაიცვალა 1919 წლის 24 თებერვალს. დაკრძალულია სამთავროს წმ. ნინოს სახ. დედათა მონასტრის ეზოში (გაზეთში გამოქვეყნებულ ნეკროლოაში წერია, რომ დაასაფლავეს 27 თებერვალს ვერის წმ. ნიკოლოზის სახ. ტაძრის ეზოში), ჰყავდა მეუღლე –- სოფიო გიორგის ასული (დაბ. 1870წ.) და შვილები: ელენე (დაბ. 1888წ.), ნინო (დაბ. 1891წ.), ანა (დაბ. 1893წ.).

1869 წელს დაიბადა. 1890 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია.

1891 წლის 22 მაისს გორის ეპისკოპოსმა ალექსანდრემ (ოქროპირიძე) დიაკვნად აკურთხა. იმავე წლის 26 მაისს მღვდლად დაასხა ხელი და ჩარგლის წმ. გიორგის სახ. ტაძარში დაინიშნა, 1892 წლის იანვარში

ახალსოფლის მთავარანგელოზთა სახ. ტაძარში გადაიყვანეს. 1898 წელს თიანეთის წმ. გიორგის სახ. ტაძარში განამწესეს და თიანეთის მაზრის | ოლქის მთავარხუცესად დაინიშნა. 1899 წლის ოქტომბრის დასაწყისში თიანეთის სავაჭრო ამხანაგობისა და წიგნთსაცავის თავმჯდომარე ივანე ჩიბალაშვილი, რომელიც 1895 წლიდან ხელმძღვანელობდა ამ საქმეს, გადადგა. მან დიდად იღვაწა თიანეთის საზოგადოების წინაშე: წიგნთსაცავს დაუთმო ოთახი, სათანადოდ ანათებდა და უვლიდა, ამიტომ თიანეთის საზოგადოებამ გადაწყვიტა ღირსეულად გაეცილებინა ეს თავდადებული კაცი. 10 ოქტომბერს შეიკეიბა საზოგადოების, სადაც

გადაწყდა მისთვის რაიმე საჩუქარი მიერთმიათ. ამავე დღეს კრებაზე აირჩიეს წიგნთსაცავისთვის ახალი მზრუნველი. ხმის უმეტესობით აირჩიეს მთავარხუცესი, მღვდელი ვლადიმერ გძელიშვილი. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ამ დროისათვის წიგნთსაცავში სულ 970 წიგნი იყო დაცული, და ასევე, იმ პერიოდში გამომავალი ქართული და რუსული ჟურნალ-გაზეთები და საზღვარგარეთის მწერალთა თხზულებანი 60 ტომად.

საქართველოს ეგზარქოსის ფლაბიანეს (გოროდეცკი) ლოცვა-კურთხევით, 1899 წლის 2 სექტემბერს თიანეთის მაზრის | სამთავარხუცესო ოლქმა

დაიწყო შესაწირავის შეგროვება. 1899 წლის 11 დეკემბერს შეიქმნა ნადოკრის მონასტრის აღმდგენელი სპეციალური კომიტეტი, რომლის თავმჯდომარედ თიანეთის მაზრის | ოლქის მთავარხუცესი, მღვდელი ვლადიმერ გძელიშვილი დაინიშნა. 1901 წელს გაზეთ „ცნობის ფურცელში“ მღვდელი ვლადიმერი აქვეყნებს შემდეგ სტატიას: „20 მარტს,  ამა 1901 წლისას, შესრულდა 1182 წელიწადი, რაც წმიდა არჩილი, მეფე სრულიად საქართველოსი, ქრისტეს სარწმუნოებისათვის ეწამა ჭიჭუმის მიერ და დაკრძალულ იქნა ხსენებულს ეკლესიაში. ეკლესია ესე, სავანე წმიდა გვირგვინოსანის მეფისა, ამოდენა ხნის განმავლობაში, ჟამთა ვითარებისა გამო ყველასაგან უყურადღებოდ დატოვებული, მოვიდა სიძველეში და აუცილებლად საჭიროებს შეკეთებას. ადგილობრივ მკვიდრთ, სიღარიბისა გამო, არ შეუძლიანთ შესაფერად გაამშვენიერონ ეს ეკლესია, სავანე უძლეველის ქრისტეს მხედრისა ისე, რომ მასში შეიძლებოდეს აღსრულება ღვთის მსახურებისა. თიანეთის მაზრის პირველ საბლაღოჩინოს ოლქის სამღვდელოებამ საჭიროდა სცნო წმიდა მეფის არჩილის საფლავზედ ახალი ეკლესიის აშენება და, იქონია რა მხედველობაში ადგილობრივ მცხოვრებთა სიღარიბე-შეუძლებლობა, თვისის ბლაღოჩინის მ. ვლადიმერ გძელიშვილის შუამდგომლობით ნებართვა აიღო მისის მაღალ ყოვლად უსამღვდელოესობის საქართველოს ეგზარქოსის ფლაბიანესაგან, მოიკრიბოს მთელს საეგზარქოსოში შეწირულებანი ამ წმიდანის საფლავზე შესაფერის ახალის ტაძრის აღსაშენებლად, რისთვისაც მისმა უსამღვდელოესობამ, ეგზარქოსმა ფლაბიანემ, დაამტკიცა კომიტეტი ბლაღოჩინის მღვდლის მამა გძელიშვილის თავჯდომარეობით. მართლმადიდებელნო ქრისტიანენო, ხსენებული კომიტეტი მოგმართავთ ამ მოწოდებით და უმორჩილესად გთხოვთ ყველას, შეძლებისამებრ აღმოგვიჩინოთ შემწეობა შემოწირულებით, რათა კომიტეტმა შეძლოს განაახლოს თვით მოწამისაგან აღშენებული ეკლესია, ანუ აღაშენოს მთლად ახალი, უკეთუ საჭიროება მოითხოვს, წმიდანის ნაწილების შესაფერად დასაცველად და მით დაუვიწყარჰყოს შთამომავლობისათვის ადგილი წმიდა მეფის არჩილ II-ს განსვენებისა, რომელმაც მინდობითა ღვთისათა აღირჩია თავისა თვისსა დადება სახსრად ქრისტიანეთა და უმაგალითო ვნება აჩვენა მეფეთა შორის წამებითა -–– ეწამა-რა ქრისტეს სარწმუნოების გულისთვის ჭიჭუმ-აზიმის მიერ. ყოველივე შემოწირულებანი, ფულით იქნება და ნივთებით, ცოტა თუ ბევრი, დაფარული თუ ცხადი, კომიტეტისაგან მიღებულ იქმნება დიდის მადლობით. ვეცადნეთ ყველანი, განურჩევ-

10-2  საპატრიარქოს უწყებანი N10 14-20მარტი 2019წ გვ.19

მღვდლები  გრიგოლ და ვლადიმერ გძელიშვილები (გაგრძელება)

ლად წოდებისა და სარწმუნოებისა,ა ქრისტეს მოყვარენო კეთილისმ-ყოფელნო და ღვთისმოსავნო ქველის მოქმედნო, მკვიდრნო ივერიისანნო, შეერთებულის ძალით აღვაშენოთ ტაძარი წმიდანის საფლავზე და მით დაუმტკიცოთ შთამომავლობას, რომ ჩვენთვის დაუვიწყარ არს ხსენება

წმიდა გვირგვინოსანის მეფის არჩილ II-ის, რომელიც დავიწყებისა საფლავმან დაჰფარა და რომელმანც განუღო კარი წამებისა მეფეთა მოწამეთა და იქმნა გვირგვინად ეკლესიისა, დასდვა რა თავი თვისი ქრისტეს სარწმუნოებისა და სამშობლოსათვის. ნუ დაიშურებთ ნურავინ მოწყალებას ამა კეთილი საქმისთვის, რამეთუ: „მოწყალება სიკვდილისაგან იხსნის, ხოლო ესე და ცოდვათა განსწმენდს, და ჰყოფს პოვნასა მოწყალებისა და საუკუნეთა ცხოვრებისა, ამინ“ (ტობ. 12, 9). შემოწირულებანი გამოიგზავნება თიანეთში კომიტეტის თავჯდომარის ბლაღოჩინის მღ. ვლადიმერ გძელიშვილის სახელობაზე და კომიტეტის მიერ ყოველივე შემოწირულების რაოდენობა გამოცხადებულ იქმნება ადგილობრივის გაზეთების საშუალებით თავისს დროზე. კომიტეტის თავმჯდომარე: ბლაღოჩინი მღვდელი ვლადიმერ გძელიშვილი. საქმის მწარმოებელი: მღვდელი ნიკოლოზ კახიშვილი“. 1899 წელს საგვერდულით დაჯილდოვდა. 1904 წელს სკუფია უბოძეს. 1904 წლის 23 ივნისს ნორიოს ღვთისმშობლის ხარების სახ. ტაძარში დაადგინეს. 1905 წელს გაზეთი „ივერია“ წერდა: „როგორც სოფ. ნორიოდან (თბილისის მაზრა) გვატყობინებენ, ადგილობრივი მღვდლის ვვ. გ-სთვის გლეხებს სახლის შუშები ჩაუმტვრევიათ. მღვდელი

გამოქცევას აპირებს“. შემდგომ წლებში მღვდელი ვლადიმერი თბილისში გადმოიყვანეს და სანთლის ქარხანაში ზედამხედველად განამწესეს. 1909 წლის დეკემბერში მას ცუდი ამბავი გადახდა თავს, რამაც საბოლოოდ შეიწირა კიდეც მისი სიცოცხლე. 1909 წლის დეკემბერში მას ჯიბეში ედო სანთლის ქარხნის საკუთრება, 6000 მანეთის ოდენობით, რომელიც დაკარგა. როგორც მან განაცხადა, ეს ფული ამოაცალეს. მღვდელ ვლადიმერს სინოდალურმა კანტორამ უჩივლა. საქმე დროში გაიწელა. თავდაპირველად საოლქო სასამართლომ მღვდელი ვლადიმერი გაამართლა, რის შემდეგაც მან კანტორას ახალ ადგილზე დანიშვნა სთხოვა. 1910 წლის ივლისის თვეში სინოდმა მიიღო გადაწყვეტილება და მღვდელ ვლადიმერ დაუბრუნდა მღვდელმსახურების უფლება და სანთლის ქარხნის ჯამაგირი იმ დროიდან, რა დროიდანაც იგი სამსახურიდან იქნა დათხოვნილი. მართლაც, 1910 წლის 11 ოქტომბერს იგი აღადგინეს თავის უფლებებში და კურინი კოსის წმ. ნიკოლოზის სახ. ტაძარში განამწესეს. მაგრამ პროკურორმა საქმე თბილისის სასამართლო პალატაში გადაიტანა, სადაც უკვე მღვდელ ვლადიმერს გამამტყუნებელი საჩივარი გამოუტანეს. აი, რას წერდა ქართული პპრესა ამასთან დაკავშირებით: „5 ნოემბერს ტფილისის სასამართლო პალატამ გაარჩია საქმე სანთლის ქარხნის ყოფილის ზედამხედველის, მღვდლის ვლადიმერ გრძელიშვილისა, რომელსაც სანთლის ქარხნის ფულის (6820 მან.) მითვისება ბრალდებოდა. ოლქის სასამართლომ, როგორც მკითხველმა იციან, მღვდელი გძელიშვილი სრულიად გაამართლა და ქართლ-კახეთის სინოდალური კანტორის სამოქალაქო საჩივარი უყურადღებოდ დასტოვა. პალატაში ეს საქმე გადატანილ იქმნა პროკურორის თხოვნით. პალატამ მღვდელი გძელიშვილი დამნაშავედ იცნო ფულის მითვისებაში და გადაუწყვიტა ერთის წლით პატიმართა გამასწორებელ რაზმში გაგზავნა და სასულიერო ხარისხისა

და ზოგიერთ უფლების ჩამორთმევა. ამას გარდა

10-3  საპატრიარქოს უწყებანი N10 14-20მარტი 2019წ გვ.20

მღვდლები  გრიგოლ და ვლადიმერ გძელიშვილები (დასასრული)

გძელიშვილმა უნდა დააკმაყოფილოს ქართლ-კახეთის სინოდალურ კანტორის სამოქალაქო საჩივარი სამწუხაროდ, მამა ვლადიმერი დააპატიმრეს და მეტეხის ციხეში ჩასვეს, რადგან მან ვერ წარადგინა ის სათავდებო ფული, რომელსაც სასამართლო სთხოვდა. მღვდელი ვლადიმერი 1911 წლის 1 აპრილს პატიმრობაში გარდაიცვალა.

იგი დაკრძალეს თბილისის მოციქულთა თავთა პეტრესა და პავლეს სახ. ტაძრის სასაფლაოზე. 1912 წლის 10 დეკემბერს მის მეუღლეს წელიწადში 300 მანეთი პენსია დაენიშნა. ჰყავდა მეუღლე  ქეთევან თომას ასული სონღულაშვილი (დაბ. 1874წ.) და შვილი: ნინო (დაბ. 1892წ.).