ზედუბნელი ყაველაშვილების ოჯახი

ჩვენი გაზეთის საშუალებით რამდენჯერმე მოგითხრეთ იმ სასულიერო პირთა შესახებ, რომელთა წინაპრები საუკუნეების განმავლობაში ერთგულად და თავდადებით ემსახურებოდა დედაეკლესიას, ამჯერად, კიდევ ერთი ასეთი ოჯახი გვინდა გაგაცნოთ, რომელთა გვარიდან რამდენიმე ღირსეული სასულიერო პირი აღიზარდა ეკლესიის წიაღში. ყაველაშვილების ეს გვარი იმერეთიდან, სოფ. ზედუბნიდან მომდინარეობს.

მათ თავიანთი მსახურებითა და მოღვაწეობით მნიშვნელოვანი ადგილი დაიჭირეს ქართულ საეკლესიო ისტორიაში მღვდელი თევდორე მამუკას ძე ყაველაშვილი 1787 წელს საბატონო გლეხის ოჯახში დაიბადა. ეკუთნოდა საერო წოდებას. ქართულ ენაზე წმინდა წერილი და საეკლესიო ტიბიკონი ჯრუჭის მონასტერში ისწავლა. 1819 წელს ნინოწმიდელმა მიტროპოლიტმა დავითმა (წერეთელი) მღვდლად დაასხა ხელი და ზედუბნის წმ. კოზმასა და დამიანეს სახ. ტაძარში განამწესა. ჰყავდა შვილები: ნიკოლოზი (დაბ. 1815წ., მისი შვილები: საჩინო, ლუარსაბი); მღვდელი გიორგი (დაბ. 1820წ.); იოსები/ოსიკი (დაბ. 1822წ., მეუღლე - ელისაბედ გრიგოლის ასული და შვილები: სპირიდონი (მეუღლე მართა მერაბის ასული და შვილები: მატრონა, ტერეზია; ეკატერინე); მაქსიმე (დაბ. 1826წ., მეულლე თამარ სიმონის ასული და შვილი: სვიმონი, მეუღლე მაკარია გოგიას ასული); მღვდელი იაკობი (1830-1909წწ.). მღვდელი გიორგი 1819 წელს დაიბადა. ქართულ ენაზე სალმრთო წერილის კითხვა, წერა, გალობა და საეკლესიო ტიბიკონი ვანის მონასტერში ისწავლა. 1851 წლის 4 დეკემბერს იმერეთის მიტროპოლიტმადავითმა (წერეთელი) დიაკვნად აკურთხა.

1852 წლის 7 დეკემბერს მღვდლად დაასხა ხელი და ზედუბნის წმ, კოზმასა და დამიანეს სახ. ტაძარში განამწესა. 1860 წელს ყირიმის ომის (1853-1856) სამახსოვრო წმ. ვლადიმერის ლენტიანი ბრინჯაოს ჯვარი მიიღო. 1892 წელს უკანასკნელად იხსენიება. 1886 წელს უკვე ქვრივია. დარჩა შვილები: მღვდელი მოსე (დაბ. 1847წ.), მღვდელი ფილიპე (1851-1934წწ.), მედავითნე დიმიტრი (დაბ. 1859წ., მეუღლე ქეთევან ნიკოლოზის ასული და შვილები: ლავრენტი, კალისტინა). მღვდელი იაკობი 1830 წელს დაიბადა. ქართულ ენაზე საღმრთო წერილის კითხვა, წერა, გალობა და საეკლესიო ტიბიკონი ვანის მონასტერში ისწავლა. 1858 წლის 20 ივნისს იმერეთის ეპისკოპისმა გერმანემ (გოგოლაშვილი) დიაკვნად აკურთხა და ზედუბნის წმ. კოზმასა და დამიანეს სახ. ტაძარში განამწესა. 1864 წლის 13 ივლისს იმერეთის ეპისკოპოსმა გაბრიელმა (ქიქოძე) მლვდლად დაასხა ხელი და მოხვის წმ. გიორგის სახ. ტაძარში დაინიშნა. 1902 წელს შტატიდან გავიდა და პენსია დაენიშნა.

მღვდელი იაკობი 1909 წლის 28 ოქტომბერს გარდაიცვალა. დარჩა მეუღლე - ნინო კირილეს ასული (დაბ. 1833წ.) და შვილები: მღვდელი იასონი (დაბ. 1857წ.), პელაგია (დაბ. 1859წ.), ბესარიონი (დაბ. 1861წ.), ელისაბედი (დაბ. 1867წ.). მღვდელი იასონი 1857 წელს დაიბადა. 1877 წელს დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი. 1878 წლის 22 აგვისტოდან 1888 წლის 1 სექტემბრამდე ქუთაისის გუბერნიაში სოფლის სახალხო სკოლებში მასწავლებლად მუშაობდა. 1888 წლის 24 სექტემბრიდან 1889 წლის 24 ივლისამდე იყო ვანის სამრევლო-საეკლესიო სკოლის მასწავლებელი. 1889 წლის 24 ივლისს ვანის აღდგომის ეკლესიის მედავითნედ დაინიშნა. 1893 წლის 24 ნოემბრიდან 1902 წლის 5 დეკემბრამდე სხვადასხვა სოფელში მეორე მედავითნედ მსახურობდა. 1893 წლის 25 აპრილს იმერეთის ეპისკოპოსმა გაბრიელმა (ქიქოძე) დიაკვნად აკურთხა. 1902 წლის 5 დეკემბერს იმერეთის ეპისკოპოსმა ლეონიდემ (ოქროპირიძე) მღვდლად დაასხა ხელი და მოხვის წმ. გიორგის სახ. ტაძარში განამწესა. 1908 წლის 11 დეკემბერს საგვერდულით დაჯილდოვდა. დარჩა მეუღლე -– ეკატერინე/მზეხათუნ იოსების ასული (დაბ. 1865წ.) და შვილები: ოლღა (დაბ. 1880წ.); მღვდელი ევგენი (დაბ. 1882წ.); ალექსანდრე (დაბ. 9.03.1885წ., ცოლი –– ელენე პორფილეს ასული (დაბ. 1886წ.) და მათი შვილები: ირაკლი (დაბ. 15.09.1910წ.), თამარი (დაბ. 8.11.1912წ.); სევერიანი (დაბ. 9.09.1890წ.); ელპიდე (დაბ. 1 1.09.1894წ.). ;

მღვდელი მოსე 1847 წელს დაიბადა. ქართულ ენაზე საღმრთო წერილის კითხვა-გალობა და საეკლესიო ტიბიკონი ჯრუჭის მონასტერში ისწავლა. 1873 წლის 31 იანვარს ზეკვეცის ღვთისმშობლის სახ. ტაძარში მედავითნედ დაინიშნა. 1873 წლის 7 ივნისს ზედუბნის წმ. კოზმას და დამიანეს სახ. ტაძარში გადაიყვანეს. 1888 წლის 20 ნოემბერს იმერეთის ეპისკოპოსმა გაბრიელმა (ქიქოძე) დიაკვნად აკურთხა, იმავე წლის 4 დეკემბერს მღვდლად დაასხა ხელი და

15-1  საპატრიარქოს უწყებანი N15 18-24აპრილი 2019წ გვ.19

ზედუბნელი ყაველაშვილების ოჯახი (გაგრძელება)

ვანის მაცხოვრის ფერისცვალების სახ. ტაძარში (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი) განამწესა. 1906 წლის 20 აპრილს საგვერდულით დაჯილდოვდა. 1910 წელს სკუფია უბოძეს. 1915 წლის 25 აპრილს ეკლესიაში 42-წლიანი ერთგული სამსახურისათვის წელიწადში

300 მან. პენსია დაენიშნა. მღვდ. მოსეს გარდაცვალებასთან დაკავშირებით მის ოჯახში ასეთი ვერსიაა შემორჩენილი: მამა მოსე სოფ. ვანში მიცვალებულის წესის ასაგებად წაუყვანიათ. მოძღვარი სახლში სამი დღე არ დაბრუნებულა. მთელი სოფელი სამი დღე ეძებდა დაკარგულ მამაოს და მესამე დღეს უპოვიათ პატარა მდინარეში ჩაგდებული. ნაწამები, წვერ-ულვაში მთლიანად ჰქონდა აგლეჯილი, ტანზე უამრავი ჭრილობით, მთლიანად გასისხლიანებული, ანაფორა და რაც ტანზე ეცვა ყოფილა სრულიად დაგლეჯილი. მოძღვარი ფაქტობრივად მომაკვდავი იყო. იგი სახლში ურმით მოასვენეს. სამი დღე-ღამე უთევდნენ ოჯახის წევრები, მეზობლები და ნათესავები, რა აღარ იღონეს, მაგრამ მამა მოსე სამ დღეში დიდი ტანჯვით გარდაცვლილა. სიკვდილის წინ თავისი რძალი, მამა ისაიას მეუღლე თავისთან მოუხმია და ძლივს უთქვამს, რომ ის აწამეს ეშმაკებმა (ეს მისი ბოლო სიტყვები ყოფილა). მათი თქმით, ეს მოხდა 1914 წელს, რაც შეცდომაა, რადგან როგორც ზევით არის აღნიშნული, მამა მოსე 1915 წლის 25 აპრილს ცოცხალია და ამ დღეს მას პენსია დაენიშნა. ეს ამბავი 1915 წლის შემდეგ უნდა მომხდარიყო. მეუღლე სოფიო ანდრიას ასული (დაბ. 1850წ.) და შვილები: დინარა (დაბ. 1882წ.), ნადეჟდა (დაბ. 1882წ.), მღვდელი ისაია (1885- 1935წწ.), ოლღა (დაბ. 1889წ.).

მღვდელი ფილიპე 1851 წელს დაიბადა. 1875 წელს დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი. 1875 წლის 5 ოქტომბრიდან 1882 წლის 5 მარტამდე მუხურის სამინისტრო სკოლის მასწავლებლად მუშაობდა. 1882 წლის 9 აგვისტოს სკანდის მთავარანგელოზთა სახ. ტაძრის უშტატო მედავითნედ დაინიშნა. 1883 წლის 31 იანვარს შტატში დამტკიცდა. 1889 წლის 5 თებერვალს იმერეთის ეპისკოპოსმა გაბრიელმა (ქიქოძე) დიაკვნად აკურთხა. 1892 წლი  20 დეკემბერს მღვდლად დაასხა ხელი და სკინდორის მთავარანგელოზთა სახ. ტაძარში განამწესა. 1900 წლის 18 აპრილს საგვერდულით დაჯილდოვდა. 1910 წლის 8 თებერვალს სკუფია უბოძეს. მღვდელი ფილიპე 1934 წლის 9 იანვარს გარდაიცვალა. დაასაფლავეს იმავე წლის 13 იანვარს სოფ. ზედუბნის სასაფლაოზე. მეუღლე როდამ ფილიპეს ასული (დაბ. 2.01.1851წ.) და შვილები: გალაქტიონი (დაბ.

1879წ.), ოლიმპიადა/ოლღა (დაბ. 1881წ.), იპოლიტე (1.08.1885- 10.02.1966წწ., იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ხაშურის განყოფილების ნამდვილი წევრი), იუსტინე (10.08.1888-24.11.1964წწ.).

მღვდელი ისაია 1885 წელს დაიბადა. დაამთავრა ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელი. სწავლა ქ. ოდესის უნივერსიტეტში ელექტრო-საინჟინრო ფაკულტეტზე გააგრძელა. იგი თავისი სპეციალობით აპირებდა მუშაობას, მაგრამ მამის დაჟინებული თხოვნით სამშობლოში დაბრუნდა და სამღვდელო მსახურებას შეუდგა. საეკლესიო ტიბიკონი და გალობა მან ქუთაისის მწყვანეყვავილას მთავარანგელოზთა სახ. ტაძარში ისწავლა და 1915 წელს იმერეთის ეპისკოპოსმა გიორგიმ (ალადაშვილი) დიაკვნად აკურთხა, ერთ კვირაში მღვდლად დაასხა ხელი და ვანის მაცხოვრის ფერისცვალების სახ. ტაძარში მამის ადგილას განამწესა. შთამომავლების გადმოცემით, მღვდელი ისაია ყოფილა სოფლისათვის ძალზე მზრუნველი და წერა-კითხვის შესწავლის მსურველთათვის ერთადერთი მასწავლებელი. მან სოფ. ზედუბანში საკუთარი სახსრებით ააშენა ოთხკლასიანი სკოლა (ეს შენობა ეხლაც დგას სოფელში, თუმცა

უფუნქციოდ). ამ სკოლაში მრავალი თაობა აღზრდილა. მოძღვარი სოფლის ნამდვილი გულშემატკივარი და პატრონი იყო. 1921 წლის თებერვლის გასაბჭოების შემდეგ დაიწყო ეკლესიების ნგრევა და სამღვდელოების შევიწროება. იდევნებოდა განსხვავებული აზრი. მამა ისაია თავის სახლში ხშირად იფარავდა ხელისუფლების მოწინააღმდეგე პირებს. ეს ამბავი მალევე გახმაურებულა და აქედან დაიწყო ოჯახზე ნამდვილი ტერორი. მოძღვარზე განხორციელდა როგორც ფიზიკური, ისე მორალური შეტევა. მას ემუქრებოდნენ ლიკვიდაციით, ასევე მის ოჯახის წევრებს. გააფრთხილეს, რომ თუ ანაფორას არ გაიხდიდა, მოუკლავდნენ სამივე შვილს. ოჯახი რამდენჯერმე დაარბიეს და გაანადგურეს საეკლესიო ლიტერატურა, ხატები, ნაწილი დაწვეს, რაც ძვირფასი იყო -- მიითვისეს. მღვდელი ისაია იძულებული გახდა ანაფორა გაეხადა. 1920 წლის ივნისში ჭიათურაში ჩამოყალიბდა მანგანუმის მადნის საექსპორტო საზოგადოება „ჩემო“, რომელმაც ადგილობრივი სააქციო საზოგადოებები გააერთიანა. 1925 წელს მან არსებობა შეწყვიტა და იმავე წლის 12 ივნისს მანგანუმის საბადოს კონცესია

15-2   საპატრიარქოს უწყებანი N15 18-24აპრილი 2019წ გვ.20

ზედუბნელი ყაველაშვილების ოჯახი (დასასრული)

ამერიკულ ფირმა „ჰარიმანს“ გადაეცა. მამა ისაიამ ამ საბადოს კანცელარიაში დაიწყო მუშაობა, რათა ერჩინა ოჯახი და სამი მოზარდი შვილი. 1926 წლის 16 მარტს ქ. თბილისში შედგა სრულიად საქართვე- ლოს ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის მცირე პრეზიდიუმის სხდომა, სადაც განიხილეს ხმა-ჩამორთმეულ ადამიანთა თხოვნები საარჩევნო ხმის მინიჭებასთან დაკავშირებით. შორაპნის მაზრის აღმასკომის მხრიდან წარდგენილ სიაში მამა ისაია ყაველაშვილიც იხსენიება, რომელსაც აღუდგინეს საარჩევნო უფლება. მიუხედავად იმისა, რომ მოძღვარს აუკრძალეს ეკლესიასთან ურთიერთობა, იგი ჩუმად მაინც ახერხებდა სიარულს მღვიმევის დედათა მონასტერში, რომელიც იმჟამად სამრევლო ტაძრად იყო გადაკეთებული. მას შვილებიც თან დაჰყავდა და ცდილობდა ჩაენერგა მათში ღვთის სიყვარული. ერთ-ერთი ასეთი ვიზიტის შემდეგ, როდესაც უკან ბრუნდებოდნენ, მოძღვარს მატარებელში ასვლის დროს ფეხი დაუცდა და თავი დაარტყა. მას ფუძის მოტეხილობა და თავში სისხლის ჩაქცევა დაემართა და რამდენიმე დღეში გონსმოუსვლელად გარდაიცვალა. ოჯახის წევრთა გადმოცემით, ეს მოხდა 1935 წელს.

დარჩა მეუღლე -- ვერა სიმონის ასული სხირტლაძე და შვილები: ვლადიმერი, ქეთევანი და ანტონი.