ვანო აბულაძე - (ქიზიყელი, კამბეჩუა, ჰერკულესი)  სოფ.ჯუგაანი, (სიღნაღის რ-ნი)

თბილისში, ღვინის სარდაფში მუშაობის დროს,

პირველად თბილისთან ახლოს ქალაქგარეთ გამართულ ჭიდაობაში გაიმარჯვა და სელექციონერთა ყურადღება მიიპყრო, ამ გამარჯვებით თბილისის ცირკში მიიწვიეს. მანამ საქვეყნო აღიარებას მოიპოვებდა ჯერ კიდევ მოზარდი სხვადასხვა საჭიდაოებზე ყოველთვის ადრეულად მიდიოდა თან განუყრელი "მეგზური" (ფანდური) დაჰქონდა მუდამ და შეკრებილ მაყურებელს ფანდურის დაკვრითა და ზედ სხვადასხვა მისამღერით ართობდა, ააცეკვებდა, ახალისებდა ასპარეზობის დაწყებამდე მაყურებელს.

საქართველოში, როგორც თითქმის ყველა ძველ ფალავანს მასაც ჰქონდა მეტსახელი, თიკუნი და ქიზიყელს ხან კამბეჩუას ეძახდნენ. უცხოეთის არენებზეც მრავალი ეპითეტით ამკობდნენ ყველაზე ნიშანდობლივი მეტსახელი კი - "HERKULES"-ი იყო.

რკინის, ლითონის, მომსხო სხვადასხვა საგნებს მუყაოსავით ღუნავდა, ათლეტური აღნაგობის, ძლიერი ჯანის, ამავ დროს უბადლო ტექნიკის პატრონი იყო, ძალზე პროფესიონალურად უდგებოდა სხვადასხვა ჭიდაობების შესწავლას, საფუძვლიანად სიღრმისეულად ითვისებდა ყველა მათგანს. - საასპარეზოთ.ყველგან ეროვნული (ქართული ჩოხა-ახალუხით), ტანისამოსით გამოდიოდა. 

1900 წელს, ნიკიტინის ცირკში ცნობილ მოჭიდავეებთან შერკინებით გაითქვა სახელი. როგორც საქართველოში, ისე საქართველოს გარეთ გამართულ ყველა შეჯიბრებაში მონაწილეობდა. 1900-იან წლებში სოციალ-დემოკრატი ბოლშევიკების და რევოლუციური მოძრაობის დამხმარე, მხარდამჭერი, იყო. 1906 წელს, ჭიდაობის გამოჩენილი ოსტატის, ივან ლებედევის ხელმძღვანელობით, ქართველთაგან პირველმა შეისწავლა ჭიდაობის ფრანგული, თურქული, რუსულ-შვეიცარიული, თავისუფალი ამერიკული, იაპონური, ჩინური და სხვა ერ. ჭიდაობის ხერხები.

ქ. მინსკში, ცირკის არენაზე სძლია ბეჭდაუდებელ მოჭიდავე კოლოტინის, შორეულ აღმოსავლეთში, ერთ-ერთი შეტაკებისას დაამარცხა ჩემპიონატის უძლეველი ფალავანი უნგრელი ფრანც ბლანდეტი. ამ და კიდევ ბევრი შთამბეჭდავი გამარჯვების გამო "რუსეთის უძლეველი ფალავნის", "გამოჩენილი ჩემპიონის", "მსოფლიო ჩემპიონის", "ჰერკულესის" სახელი დაიმსახურა. ასპარეზობდა საფრანგეთში, გერმანიაში, ინგლისში, ბელგიაში, ესპანეთში, იაპონიაში, ჩინეთში, მონღოლეთში, ავღანეთში, ირანში, ამერიკაში.

1922-1923 წლებში თბილისში პირველმა დააარსა ფიზკულტურის სკოლა, რომელიც 1923 წელს ხელოვნების მუშაკთა სამმართველოს (რაბისს) გადაეცა.

ქიზიყელი, ეროვნული ფალავანი, ფიზკულტურის პირველი სკოლის დამაარსებელი გახდა. მის სახელს უნდა დავუკავშიროთ ასევე ჩვენი ეროვნული სიმებიანი საკრავის ფანდურის მთიდან - ბარში, კერძოთ კი დედაქალაქში გამოჩენა პოპულარიზება და ფართო მასებში გავრცელება..

(თ.გოგიბედაშვილი)

აქაც კარგი კაცი იყო,

იქ ნათელი დაადგესა..