სულ ვიზიტორი : 52186515
განთავსებული სტატია : 7001

მთავარი იუბილარი/ ხსენება

აფხაზეთი სამაჩბლო 1990წ-დან მებრძოლები ვეტერანები
აფხაზეთის ომი
 ვ. კალატოზიშვილი გარდ. 1992წ. აფხაზეთში

105       ბეჭდვა

ვ. კალატოზიშვილი გარდ. 1992წ. აფხაზეთში

ვ. კალატოზიშვილი (7.12. ცხენისწყალი)

1992 წლის 2 – 7 დეკემბრის ბრძოლები (ანუა–რქუ, ათარა–აფხაზური, ათარა–სომხური, კოჩარა, ლაბრა, კუტოლი, ცხენისწყალი).

1992 წლის 1 დეკემბერს, ოჩამჩირის რაიონის სოფლების გასანთავისუფლებლად, ფართომაშტაბიანი ოპერაცია დაიგეგმა (ოპერაციას გ. ყარყარაშვილი ხელმძღვანელობდა).

2 დეკემბერს ჩვენმა ძალებმა ანუა–რქუს სტრატეგიული სიმაღლის უდანაკარგოდ აღება შეძლეს. ერთ–ერთი აფსუა მებრძოლი (ვალერი ზანთარია) თავის მოგონებებში აღნიშნავს, რომ ქართველები მოულოდნელად დაგვადგნენ თავზე და ამის გამო იძულებულები გავხდით, რომ სიმაღლე დაგვეტოვებინაო. იგივე ავტორი ორ დაღუპულ მებრძოლს ახსენებს, თუმცა რეალურად მათი დანაკარგი გაცილებით მეტი უნდა ყოფილიყო, გამომდინარე იქიდან რომ, ბრძოლაში მათი მეთაური – დაურ ზანთარია დაიღუპა.

3 დეკემბერს ჩვენებმა ათარა–აფხაზურისა და ათარა–სომხურის მიმართულებით შეუტიეს. ათარა–აფხაზურის აღება და იქ მყოფი ტყვეების (მშვიდობიანი მაცხოვრებლები) განთავისუფლება რამდენი საათში მოხერხდა, თუმცა დაბინდებამდე ჩვენმა ძალებმა უკან დახევის ბრძანება მიიღეს და სოფელი ისევ აფხაზების ხელში გადავიდა. არადა უმძაფრესი ბრძოლების შედეგად სოფელში ხუთი ქართველი მებრძოლი დაიღუპა (ჯემალ ქებურია, ინდერ სუბელიანი, ავთანდილ ლემონჯავა, გენადი თოდუა და თენგიზ ნემსიწვერიძე). ნუგზარ ქებურიას კარგად აქვს აღწერილი აქ განვითარებული მოვლენები (ჭიდილი მხეცებთან). მას გარდაცვლილი მეომრების ფოტოებიც აქვს გამოქვეყნებული (მათ შორის არიან ოდნავ მოგვიანებით, კოდორის ხიდთან დაღუპული მებრძოლებიც). აფხაზური ვერსიის თანახმად კი ქართველებს მხოლოდ „რამდენიმე“ ადგილობრივი აფსუა უწევდა წინაარმდეგობას. უკან დახევის დროს ეს „რამდენიმე“ კაცი, ქართველებს სწრაფად წინსვლის საშვალებას არ აძლევდა და მარტო ერთ სამკილომეტრიან მონაკვეთზე, ათეულობით ქართველი მეომარი „დაუხოცავთ“. სინამდვილეში ათარა – აფხაზურსა და სომხურში აფსუებს საკმაოდ მოზრდილი ძალები ჰყავდათ მობილიზებული (მათ შორის გუმისთის ფრონტიდანაც). ათარა – სომხურთან ზაურ კვაშილავა (2018 წლის 29 ნოემბერს ვახტანგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენი მიენიჭა) და ზაზა ახალაია დაიღუპნენ (შესაძლოა სხვა მსხვერპლიც ყოფილიყო).

4 დეკემბერს აფხაზი პილოტი ოლეგ ჩანბა, სოხუმში მხედრიონის შტაბის თავზე, 370 კგ–იანი ბომბის ჩამოგდებას უშედეგოდ შეეცადა.

მეორე დღეს „საქმეში“ უკვე რუსული ავიაცია ჩაერთო. ორმა სუ –25მა ჩვენი საჯარისო ნაწილები ჯერ სოხუმში დაბომბა, შემდეგ კი მდინარე კოდორთან. დაბომბვის შედეგად კოდორის ხიდთან სამი ქართველი მებრძოლი – რომინო შონია, ვიტალი იოსავა და ჯამბულ ახობაძე დაიღუპა. რუსულმა ავიაგამანადგურებლებმა ქართულ პოზიციებზე, ოჩამჩირის რაიონშიც მიიტანესიერიშები. ერთ–ერთ ეპიზოდში, შეცდომით აფხაზური პოზიციებიც დაბომბეს.

5 დეკემბერს ჩვენი ძალები ისევ გააქტიურდნენ და მათი მორიგი სამიზნე ამჯერად სოფელი კოჩარა გახდა. ასმეთაური პაატა თევზაძე:

ცაგერელმა (ადგილობრივი სოფლიდან) დათო კოპალიანმა პირველმა გაარღვია მოწინააღმდეგის რკალი. დათო მედროშედ, უიარაღოდ მიგვიძღოდა წინ. მან კარგად იცოდა, რომ სიკვდილზე მიდიოდა, მაგრამ თავისი საქციელით ქართველ მებრძოლებს გულს უმაგრებდა. ის სოფელში შესვლისთანავე დაცხრილეს.“ ამ შეტევას მედროშის გარდა , სამი ხაშურელი მებრძოლიც ემსხვერპლა. იერიშის განვითარება ვეღარ მოხერხდა და უკან დავიხიეთ. კოჩარა ისევ აფხაზებს დარჩათ.

იმ დღეს დაიღუპა საჩხერის ბატალიონის მებრძოლი, ხარაგაულელი პაატა თაბაგარიც.

6 დეკემბერს ცხენისწყალს, კოჩარას მეზობელ სოფელს, ჩვენებმა ახალი ძალებით შეუტიეს. თავდაპირველად მოწინააღმდეგის რაოდენობა 50 კაცს არ აღემატებოდა (შარატინი, ჭლოუს შენაერთი და ოთარ ბარგანჯიას ჯგუფი), მაგრამ მალევე მათ გვადას და ჯგერდას ნაწილები შეუერთდნენ და მძაფრი ბრძოლები მეორე დღემდე გაგრძელდა. აფსუებმა თავდაპირველი ძალებიდან შვიდი კაცი დაკარგეს. დაღუპულთა შორის იყო მათი მეთაურიც – მუშნი ხვარცკია. ის აფსუების ერთ–ერთი საუკეთესო საველე მეთაური იყო (ბევრი აფხაზი მას ომის მთავარ გმირად მიიჩნევს.) სხვა დანაკარგები უცნობია. ჩვენი მხრიდან დივიზია „თბილისმა“ ცხრა კაცი დაკარგა (სხვა დანაკარგები???). დაღუპულთა შორის იყო – ვლადიმერ კალატოზიშვილი. მისი ვაჟის მონაგონარი:

მაშინ პატარა ვიყავი, მაგრამ კარგად მახსოვს ის დღე, როდესაც ერთი კარიდან მამაჩემი შემოასვენეს საკაცეთი, ხოლო ჭიშკრის მეორე კარიდან დედაჩემი ბრუნდებოდა სამშობიაროდან. იმ დღეს ჩემს უფროს დას – შვილი შეეძინა!

7 დეკემბერს ჩვენი ძალების მიერ ტამიშიდან – კუტოლის და ლაბრას მიმართულებით წამოწყებული ოპერაცია აქტიურ ფაზაში შევიდა. მხედრიონელებმა ლაბრა მთლიანად დაიკავეს, მაგრამ მის შესანარჩუნებლად ძალები აღარ ეყოთ და იძულებულები გახდნენ, რომ უკან დაეხიათ. მტერმა სოფელი კუტოლიც შეინარჩუნა. კუტოლი–ლაბრას მონაკვეთზე ჩვენმა დანაკარგმა ექვსი კაცი შეადგინა (ცხრა კაცმა სხვადასხვა სიმძიმის ჭრილობა მიიღო).

იმავე დღეებში ჩვენი ავიაცია ქალაქ ტყვარჩელს უტევდა. აფხაზური წყაროების თანახმად, დაბომბვების შედეგად დაღუპულთა შორის მშვიდობიანი მაცხოვრებლებიც იყვნენ. 6 დეკემბერს ტყვარჩელის სიახლოვეს კატასტროფა განიცადა რუსულმა ვერთფრენმა, რომელსაც დაქირავებული მებრძოლები გადაჰყავდა (აფსუები ცხადია, რომ უარყოფენ ამ ინფორმაციას).

ჩვენი ძალები სოხუმის რაიონშიც აქტიურობდნენ. 7 დეკემბერს ზემო ეშერის აფხაზური პოზიციების დაბომბვისას, პირველად იქნა გაოყენებული სისტემა – „ურაგანი“.

P.S. 2 – 7 დეკემბრის ბრძოლებისას, ოჩამჩირის რაიონში 30–ზე მეტი ქართველი მებრძოლი დაიღუპა (ასევე დავკარგეთ ორი ტანკი და ერთი ბმპ–ე). დანაკარგები გვქონდა სოხუმის რაიონშიც.

წარმატებით დასრულდა ანუა–რქუს სიმაღლის და სამოქალაქო ტყვეების განთავისუფლების ოპერაცია. არაკოორდინირებული ქმედებების გამო, ორი აღებული სოფლის (ლაბრა, ათარა–აფხაზური) დატოვება მოგვიწია. ვერ შევძელით ნოემბრის ბოლოს დაკარგული სოფლების (ქეთევანა – კოჩარა – ცხენისწყალი) დაბრუნებაც. საერთო ჯამში ოპერაცია წარმატებული იყო თუ წარუმატებელი, ეს სამხედრო ექსპერტების დავის საგანია. მთავარი თითოეული დაღუპული სამხედროს ვინაობის დადგენა და მათი ხსოვნისადმი სათანადო პატივის მიგებაა.

სურათზე გამოსახული მებრძოლები, დაღუპულთა მხოლოდ მცირე ნაწილს შეადგენენ (ამ მომენტისთვის ათამდე დაღუპულის ფოტო მომეპოვება). იმედს ვიტოვებ, რომ უახლოეს მომავალში, თითოეული დაღუპულის ვინაობის დადგენას შევძლებ.


რ. როსტიაშვილი (7.12. ლაბრა), თ, ნემსიწვერიძე (3.12. ათარა–აფხაზური)


ზ. ახალაია (3.12. ათარა–სომხური), ვ. კალატოზიშვილი (7.12. ცხენისწყალი)

წყარო ლაშა სირანაშვილი



ატვირთვა დავით ფეიქრიშვილი 07.03.2021





სამაჩაბლო 2008 გარდაცვლილ მებრძოლთა სია ფოტომასალით რეგიონის, ქალაქის, სოფლის მიხედვით.

1 0


შინაგან საქმეთა სამინისტრო რედ. ირმა ირემაძე

1 0


II საარმიო კორპუსი ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა პირველი ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 1


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-2 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

2 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-3 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-5 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-6 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-7 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-8 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა `ცხუმი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსის 23-ე მოტომსროლელი ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


ბატალიონი "მონადირე" 20 მებრძოლის სია რედ. ირმა ირემაძე *

1 0


სოხუმის მოტომსროლელი ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე *

1 0


გაგრის ბატალიონი აფხ.1992-93წწ რედ. ირმა ირემაძე *

1 0


ლესელიძის ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


აფხაზეთის სამხედრო პოლიცია 81 მებრძოლი რედ. ირმა ირემაძე *

1 0


აფხაზეთის ა/რ საინფ.-სადაზვერვო სამსახური რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 24-ე ბრიგადა 250-ე ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 24-ე ბრიგადა 247-ე ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 24-ე ბრიგადა 246-ე ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


აფხაზეთის ომი


გამოგვიგზავნეთ თქვენი ქალაქის სოფლის გამოჩენილი ადამიანები ავტვირთავთ თქვენი სახელით

1 1


ერეკლე მეფის 300 წლისთავი 7 ნოემბერი 2020 მსვლელობის მონაწილეთა სია თელავი მცხეთა

1 1


ქალიშვილების და ჭაბუკების ხარკად აკრძალვა 1774 წელი ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის 23-ე მუხლი

1 0


შეიძლება დაგაინტერესოთ ნიმუში

1 0


საოჯახო წიგნის შექმნის რეკომენდაცია, ელექტრონული ნიმუში

1 0


გურიის რესპუბლიკა, გურიის მხვნელ-მთესველთა რესპუბლიკა 1905-1906 წლები

1 0


ერეკლე მეორე (1720-1798) 300 წელი დაბადებიდან ბრძოლების სია

1 0


ვინ იყვნენ საქართველოს ეკლესიის საჭეთმპყრობელები, რომლებიც მოკლეს. 6 ღვთისმსახური

3 0


თბილისის დაცემა 523-1921 წლები 25 ბრძოლა

1 0


აფხაზეთის ომის ზუსტი ქრონიკა 14 აგვისტო 1992 30 სექტემბერი 1993 წელი

1 0


საეკლესიო ახალი წელი 14(ძვ.სტ 1) სექტემბერია

1 0


დანელიების საგვარეულო ტექნოლოგია - ღვინის თაფლით დამუშავება მარტვილი

1 0


ირაკლი ოთარის ძე გოგოთიძე თუში მხედარი ალვანი მეფე ერეკლეს სიმბ. მხედარი

2 0


1759წელი მონებით ვაჭრობის აკრძალვა სოლომონ I (1735-1784) -ის მიერ

1 0


სიბრძნე გამონათქვამები

1 0


ანეგდოტი 7

1 0

 

საპატრიარქოს 25 მილიონის განკარგვის სია

1 0


რუის-ურბნისის კრების ძეგლწერა(დადგენილებები)

1 0


როლანდ აბულაძე 18 წლის მოიძია 31 მოგვარე სამხედრო პირი 1800-1920-იანი წლებში ცხინვალი სამაჩაბლო

2 0


კინდღის ბრძოლა ზურაბ მახარაძე – 01/06/1993 გადარჩენილი არტილერისტი ლალი ცერაძე სგან

1 0