სულ ვიზიტორი : 6921754241
განთავსებული სტატია : 9159

მთავარი იუბილარი/ ხსენება

გენერლები საქართველოდან 800-ზე მეტი /Генералы/Generals
გენერლები საქართველოდან 800-ზე მეტი
ღაზი ჰასან-ფაშა (ალჟირელი) 1714-1790 წწ ალჯირის ადმირალი ღაზი ჰასან-ფაშა (ალჟირელი) 1714-1790 წწ ალჯირის ადმირალი
გენერლები საქართველოდან 800-ზე მეტი

გამოჩენილი ადამიანები სრული სია

84       ბეჭდვა

ღაზი ჰასან-ფაშა (ალჟირელი) 1714-1790 წწ ალჯირის ადმირალი

ღაზი ჰასან-ფაშა (ალჟირელი)

(1714-1790)

ქაფუდან-ფაშა (ადმირალი)

ღაზი ჰასანი - საქართველოდან ტყვედ გაყიდული აღმოსავლეთ თურქეთში, იყიდა ვინმე ტეკირდაღმა, რომელმაც თავისი შვილების დარად აღზარდა იგი.

რიგით იანიჩრად მონაწილეობდა ავსტრიის წინააღმდეგ ომში (1737 – 1739), შემდეგ იყო ალჟირი, ისევ სტამბოლი – ხდება საფლაგმანო გემის კაპიტანი, რომლითაც ებმება 1779 წლის ჩესმენის ბრძოლაში. ამ წაგებულ ბრძოლაში აღნიშნავენ პირადად მის წარმატებულ ქმედებებს. 

1770 წლის ოქტომბერში დაიბრუნა რუსებისაგან დაპყრობილი კუნძული ლემნოსი, რისთვისაც დაიმსახურა „ღაზის“ („გამარჯვებულის“) ტიტული; 

მაშინ დააწინაურეს კაპუდან–ფაშად. ჩესმენის დამარცხების გაკვეთილმა კაპუდან ფაშას 1773 წელს დააარსებინა სამხედრო–საზღვაო აკადემია. 

1773–74 წლებში სერასკირია რუშჩუკში, რუსების წინააღმდეგ იბრძვის;



 1774 წელს ისევ კაპუდან ფაშაა; 

1789 წელს ახალი სულთნის, სელიმ III  ბრძანებით, კაპუდან–ფაშას თანამდებობა გადააბარა ქუჩუკ–ჰუსეინ ფაშას, ხოლო თვითონ, სერასკირის სახით გაეშურა იზმაილს. 

1789 წელს დიდვეზირია და მხედართმთავარია დუნაიზე.

სტამბოლის რუსული საელჩოს 1786 წლის 25 თებერვლის დღიური აღწერს საქართველოდან სტუმრად მყოფ მავან გაბრიელ ტარბაიძის ქართულ ენაზე გამართულ დიალოგს კაპუდან ფაშა ღაზი ჰასანთან და სტუმრის სიტყვებით გადმოგვცემს:

 „კაპუდან ფაშა, როგორც თვითონ აცხადებს, დაბადებულა მეფე ერეკლეს სამფლობელოში, დაბა ფშაველში, რომელიც კავკასიის მთებში მდებარეობს – მოზდოკიდან რამდენიმე დღის, ხოლო დუშეთიდან – ხუთი საათის სავალზე. საზღვარგარეთ ბავშვობაშივე მოხვედრილა და სამშობლოში დედ–მამა და მეუდაბნოე ბიძა დარჩენია.“ 

კაპუდან ფაშას ტარბაიძესთვის უთხოვია, თუ მამაჩემი ცოცხალია, მიპოვნე და გამომიგზავნე, დავასაჩუქრებ და ისევ სამშობლოში გავუშვებო. ღაზი ჰასანის დამოკიდებულებას სამშობლოსადმი ამჟღავნებს თუნდაც ის ფაქტი, რომ ხაზინადარი და მოადგილე – „ვიცე–ამირბარი“ ქართველები ჰყავდა.

მის ბიოგრაფიას ეხება ფრანგი ჟუანენი: 



„ბავშვობაში ეს პიროვნება ოსმალებმა მოიტაცეს და მიჰყიდეს ქალაქ როდოსტოს მოქალაქეს. როგორც კი წამოიზარდა, ღაზი–ჰასანი ბატონს გაექცა და ბერძნული ხომალდით ჩავიდა სმირნას, საიდანაც, ალჟირის რეგენტის სამსახურში შევიდა. მალე ჩარიცხეს დეის (ალჟირის მმართველის) პირად გვარდიაში. აქ მისი მამაცობა შეუმჩნეველი არ დარჩენილა და მალე ღაზი–ჰასანს პროვინციის უფროსობა მიანდეს. აქედან მომდინარეობს მისი მეტსახელი „ჯეზაირლი“ – „ალჟირელი“. დიდი სიმდიდრე დააგროვა. ამან ოჯაკლის ბელადებში მტრები შესძინა და იძულებული გახდა ესპანეთში გაქცეულიყო. იქიდან შემდეგ ნეაპოლში გადავიდა. ე.წ. ორი სიცილიის მეფის ელჩის – გრაფ რუდოლფის რეკომენდაციის საფუძველზე, ოსმალეთის დიდმა ვეზირმა რაგიბ–ფაშამ, ღაზი–ჰასანი სტამბოლში მიიწვია და ხომალდის მეთაურად დანიშნა. ამის შემდეგ იმდენი მოხერხება და გამბედაობა გამოიჩინა, რომ თანდათან გზა გაიკაფა კაპუდან–ფაშას თანამდებობისაკენ.“

აი რას წერს მის შესახებ კიდევ სხვა ფრანგი ლეონიდე პინო: 

„ღაზი ჰასანი ამჟღავნებდა, ან მიაწერდნენ სიმპათიებს საფრანგეთის მიმართ; იყო შეუბრალებელი, ენერგიული და ნიჭიერი, სტამბოლის ქუჩებში სულ მუდამ ლომისა და ვეფხვის თანხლებით დადიოდა, დივანზედაც ბევრჯერ გამოჩენილა თავისი ლომის თანხლებით და დაუფეთებია ხონთქრის მინისტრები. ერთხელ საფრანგეთის ელჩს, შუაზიოლ–გუფიესაც ეწვია სასაუბროდ ამ ლომთან ერთად.“

როგორც დისციპლინის მოყვარულს, ამაყს, ენერგიულს, მამაცს, და ჭკვიან პოლიტიკოსს, ამავე დროს, კარგ მეკობრეს – ახასიათებს ღაზი–ჰასანს გრაფი ფერიერ–სოვბეფი.

კაპუდან ფაშამ 1786 წელს განახორციელა თურქული დამსჯელი ექსპედიცია ეგვიპტეში და აიღო კაირო. მისი ეგვიპტელი მოწინააღმდეგენი მისივე თვისტომი–ქართველნი – მურად–ბეი და იბრაჰიმ–ბეი იყვნენ; აი, რას წერს ფრანგი ისტორიკოსი მარსელი: 



„კაპუდან–ფაშა–ჰასანზე გალაშქრება მურად–ბეიმ ითავა, ხოლო იბრაჰიმ–ბეი კაიროში დარჩა – ქალაქის გასამაგრებლად. იმ დროს, როცა მშვიდობის ორი მუსულმანი მოციქული კაპუდან–ფაშას კარავში იმყოფებოდა, მურად–ბეის თავისი სპით უკვე რაჰმანიეჰის გარეუბნები დაეჭირა. ეს ადგილი მალე სისხლისმღვრელი ბრძოლების ასპარეზად იქცა. მამლუქებს არც ზარბაზნები ჰქონდათ და არც ქვეითი სპა ჰყავდათ. კაპუდან ფაშას ორივე გააჩნდა. მურად–ბეი დამარცხდა. იგი და სხვა ათი ბელადი კაიროს წავიდა. უკან დახევას უწესრიგო ხასიათი ჰქონდა. კაიროში მამლუქი თავკაცები იბრაჰიმ ბეისთან შემოიკრიბნენ და ბჭობის შემდეგ სასწრაფოდ თავი ზემო ეგვიპტეს შეაფარეს. ისინი ელოდნენ, რომ ოსმალები აქ მათზე იერიშს მიიტანდნენ. ნახა რა კაირო მამლუქთა მიერ ევაკუირებული, ოსმალეთის ფაშამ ევენ–მეჰმედმა შეკრიბა ოჯააკლები და მათი რაზმებით ციტადელიდან გამოსული ოტომანთა არმიის გენერალისიმუსის შესახვედრად მოემზადა. კაპუდან–ფაშა ჰასანი, რომელმაც აიკლო თავის მარშრუტზე მდებარე მთელი ქვეყანა, 1786 წლის 1 აგვისტოს კაიროში შევიდა.“ 

მოგვიანებით, მას მოსახლეობა აუმხედრდა. კაპუდან ფაშამ საზავო წინადადება წამოაყენა, გააფორმა ოსმლეთისადმი ეგვიპტის მორჩილების ხელშეკრულება და დატოვა კაირო. რამდენიმე წელიწადში მთელ ეგვიპტეს ხელახლა დაეპატრონენ თბილისელი მურად–ბეი და მარტყოფელი იბრაჰიმ–ბეი.

უკვე ჭარმაგი ასაკისა, ღაზი ჰასანი ოსმალთა საბრძოლო მოქმედებებს ხელმძღვანელობდა რუსეთ–თურქეთის 1787–1792 წლების ომში, ვიდრე 1790 წელს არ აღესრულა (ან უეცარი ავადმყოფობით, ან საწამლავით). 

კაპუდან ფაშას ძეგლი უდგას ჩესმაში.

მისი სახე კინოში განასახიერა ცნობილმა საბჭოთა    არტისტმა ემანუილ გელერმა (1898-1990), მხატვრულ ფილმში ,,ადმირალი უშაკოვი,, (1953).



ითანამშრომლა მამუკა გოგიტიძე 1963წ აკადემიკოსი


ქართველი გენერლები აჭარიდან ავტორი მამუკა გოგიტიძე სრული სია




ატვირთვა დავით ფეიქრიშვილი 15.09.2021





ნაპოლეონთან მებრძოლი ქართველი გენერლები

1 0


ქართველი გენერლები რუსეთის არმიაში 1698-1917წწ ანბანის მიხედვით

1 0


კონსტანტინე ყარანგოზიშვილი 1852-07წწ გარდ. 57 წლის, რუსეთის გენერალი, ოდესის კომენდანტი. დაბ. დუშეთი,მხცეთა მთიანეთი

2 0


ბაგრატ ჟღენტი გარდ. 1920წელს 1918-1920 წწ. მსახურობდა ქართულ ჯარში, იყო სამხედრო ეკონომიკური საზოგადოების თავმჯდომარე. დაბ. ოზურგეთი, გურია

2 0

ბარნაბა კანდელაკი 1855 - 1910წწ გარდ. 55 წლის რუსეთის გენერალი, მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის (1877-1878) და რუსეთ-იაპონიის (1904-1905) ომებში. ფოტო სიმბოლურია, დაბ. ოზურგეთი, გურია

2 0

დიმიტრი ჟუპინასი (ჩუბინიძე) 1892-1968წწ უკრაინის გენერალი წარმ. სოფ. კრიხი ამბროლაური

2 0

გენერლები საქართველოდან 800-ზე მეტი


საიტზე mematiane.ge ძებნის ინსტრუქცია

2 0

გამოგვიგზავნეთ თქვენი ქალაქის სოფლის გამოჩენილი ადამიანები ავტვირთავთ თქვენი სახელით

1 1


ქალიშვილების და ჭაბუკების ხარკად აკრძალვა 1774 წელი ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის 23-ე მუხლი

1 0


შეიძლება დაგაინტერესოთ ნიმუში

1 0


გურიის რესპუბლიკა, გურიის მხვნელ-მთესველთა რესპუბლიკა 1905-1906 წლები

1 0


ერეკლე მეორე (1720-1798) ძირითადი ბრძოლების სია

1 0


ვინ იყვნენ საქართველოს ეკლესიის საჭეთმპყრობელები, რომლებიც მოკლეს. 6 ღვთისმსახური

3 0


თბილისის დაცემა 523-1921 წლები 25 ბრძოლა

1 0


აფხაზეთის ომის ზუსტი ქრონიკა 14 აგვისტო 1992 30 სექტემბერი 1993 წელი

1 0


ყდა თელავის გამოჩენილი ადამიანები

2 0

წიგნის ყდა