სულ ვიზიტორი : 52182491
განთავსებული სტატია : 4458

მთავარი იუბილარი/ ხსენება

ომი/სამხედრო პირი
სამაჩაბლო/აფხაზეთი 1990-წ-დან
ალექსანდრე თანდაშვილი დიმიტრის ძე 1971-08 გარდ. 36 წლის სამაჩბლოში დ. სოფ. ანაგა სიღნაღი ალექსანდრე თანდაშვილი დიმიტრის ძე 1971-08 გარდ. 36 წლის სამაჩბლოში დ. სოფ. ანაგა სიღნაღი

325      

ალექსანდრე თანდაშვილი დიმიტრის ძე 1971-08 გარდ. 36 წლის სამაჩბლოში დ. სოფ. ანაგა სიღნაღი

კაპიტანი

ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენოსანი, 2008 წ.

1971 – 2008

 ის ალალბედზე გადაურჩა რუსი „სალდათის“ ორლესურ ნიჩბებს 9 აპრილს.

ის ბეწვზე გადაურჩა სიკვდილს აფხაზეთის ომში და ვეღარ გადაურჩა შარშან რუსეთის თავდასხმას.

ალექსანდრე თანდაშვილი დღე-დღეზე 37 წლის უნდა გამხდარიყო. 19 წლიდან მოყოლებული ფორმა

არ გაუხდია – იყო სპეცრაზმელი, მესაზღვრე, მშვიდობისმყოფელი ერაყში, ბოლოს ვაზიანში მსახურობდა და სიცოცხლე ცხინვალში დაასრულა. იყო იმ პოზიციაზე, სადაც ყოფნას არავინ და არაფერი ავალებდა, მხედრული გულის გარდა.

მან თავის გასავლელი გზა კაცურად გაიარა.

ახლახან თბილისში, მეტრო სამგორთან, საბაგიროს ქუჩას მისი სახელი მიენიჭა. თავად მას – გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენი... განისვენებს მუხათგვერდის ძმათა სასაფლაოზე...

ოფიციალურად ალექსანდრე ერქვა, დედა ალიკას ეძახდა, ძმა და მეუღლე – ალეკოს...

დაიბადა ქიზიყში, სოფელ ანაგაში, დიმიტრი და ლენა თანდაშვილების ოჯახში. წლინახევრის იყო, ოჯახი რომ თბილისში გადმოვიდა საცხოვრებლად.

დედა: „სანზონაში ვცხოვრობდით, სკოლაც აქ დაამთავრა, ვერ ვიტყვი, რომ ბრწყინავდა, მაგრამ მასწავლებლებს ძაან უყვარდათ, საშუალოდ სწავლობდა, ძიუდოში ვარჯიშობდა. სკოლის დამთავრების შემდეგ ფიზკულტურის ინსტიტუტში ჩააბარა, თან ჭიდაობდა“.

სწორედ ვარჯიშიდან ბრუნდებოდა, 1989 წლის 8 აპრილს აქციას რომ შეუერთდა და ზურგზე მოკიდებულმა სპორტულმა ზურგჩანთამ რომ გადაარჩინა – რუსი ჯარისკაცის მოქნეული ნიჩაბი ჩანთამ შეაკავა.

ნიჩაბს გადაურჩა, მაგრამ მსუბუქად მაინც მოიწამლა...

დედა: „ჭიდაობაზე შეარჩიეს ბიჭები და ალიკა აიყვანეს სპეცრაზმ „ალფაში“. მე არ მინდოდა, წინააღმდეგი ვიყავი, მაგრამ თვითონ ასე ჰქონდა გადაწყვეტილი. ასეთი იყო, რასაც მოინდომებდა, ბოლომდე აკეთებდა. 19 წლის იყო მაშინ. მას მერე სულ ჯარში მსახურობდა, ოჯახში მისი დაბადების დღე აღარ გადაგვიხდია, სულ აღმა-დაღმა დადიოდა. მერე დაიწყო აფაზეთის ომი, იბრძოდა, მისი რაზმიდან პირველი დაჭრილი იყო. უმძიმესი ტრავმა მიიღო, ფეხზე არტერია ჰქონდა გაგლეჯილი, მარცხენა ხელზე გამავალი ჭრილობები... თვენახევარი იწვა ქუთაისის საავადმყოფოში...“

დათო თანდაშვილი, ძმა: „ალეკოს აფხაზეთში დაჭრის ამბავი პირველად მე გავიგე და გავვარდი ქუთაისში, 18 წლის ვიყავი, გარეგნობით ძალიან ვგავდი ალეკოს და საავადმყოფოში რომ შევედი, ექთნები თოკით გამომიდგნენ. ეგონათ, ალეკო წამოხტა ახლად ნაოპერაციები. მერე მიხვდნენ და პალატამდე მიმაცილეს, მითხრეს, ჯერაც არ მოსულა გონზეო. რომ შევედი, პირველად გაახილა თვალი და დღემდე მახსოვს, რომ მითხრა – ვიცოდი, პირველი შენ მოხვიდოდიო...“

თვენახევრის შემდეგ ქუთაისის საავადმყოფოდან გამოწერეს. თბილისში ჩამოსულს დახვდა  უშუქობა, უტრანსპორტობა, უპურობა და უსულგულობა. დედამისი იხსენებს, რა გოლგოთას გადიოდნენ სანზონიდან ისნამდე, როცა ჰოსპიტალში გადახვევაზე მიდიოდნენ. მეტრო ჩერდებოდა, შესვლა შესწრებაზე იყო, ერთხელ მემანქანეს ვთხოვე, შეხვევაზე გვაგვიანდება, ეგებ თქვენს კაბინაში შეიყვანოთ-მეთქი, შემომიღრინა, აქ ყველა დაჭრილია და მე რომელი ერთი წავიყვანოო. როგორც იქნა, შევაღწიეთ ვაგონში“...

შეაღწიეს ვაგონში, ძლივს დასვა – ფეხზე დიდხანს დგომა არ შეიძლებოდა, მაგრამ ვიღაც დომინოს თამაშისგან დაღლილმა ბიძამ „დაანამუსა“: არცა გრცხვენია, ასაკოვანი კაცი ფეხზე ვდგავარ, შენ ზიხარო.

„წამოდგა, მოუბოდიშა, ცოცხალი თავით აღარ დაჯდა... ისეთი წლები იყო, არავის აინტერესებდა, შენ რომ დაჭრილი იყავი... ისევ ჩადგა მწყობრში. ვერც ამ დაჭრამ ვერ შეაცვლევინა გადაწყვეტილება. მეომრად დავიბადე, მე სხვა გზას ვერ ავირჩევო“.

იარაღი ბავშვობიდან ჰყვარებია, ნებისმიერ იარაღს დაგიშლიდა და აგიწყობდაო, – ამბობს მამამისი. ძმა, დათო აკონკრეტებს, ბიძაჩემი მონადირე კაცია, იმას დაჰყვებოდა, სანადირო თოფებით დაიწყო იარაღის სიყვარულიო... მამამისს თან ეცინება, თან თვალზე ცრემლი ადგას, ისე იხსენებს, როგორ გააკეთა პატარა ალიკამ თავისი ხელით მშვილდი, თან ისეთი მაგარი, გასროლილი ისარი ხეში ღრმად ესობოდაო.

ომის შემდეგ სასაზღვრო ჯარში დაიწყო მუშაობა. სწორედ აფხაზეთში ნაომარი ბიჭების თაოსნობით ჩამოყალიბდა სასაზღვრო ჯარის სწრაფი რეაგირების რაზმი – „მოტომანი“. შემდეგ საქართველოს საზღვრებს იცავდა.

მამა: „მისი ამბები ძმაკაცებისგან ვიცოდით, თორემ თვითონ ბევრს არ ლაპარაკობდა. რომ ჰკითხავდი, შვილო, როგორაა საქმე, ყველაფერი კარგადაა, ყველაფერი ნორმალურადააო, გეტყოდა. წუწუნს ვერ გაიგებდი. ამაყობდა ქიზიყელობით“...

სასაზღვრო ჯარში მსახურობდა, უკვე ასმეთაური იყო, მასზე 8 წლით უმცროსი, 17 წლის თამუნა რომ გაიცნო. თამუნას ბიძაშვილის მეუღლეც მესაზღვრე იყო, ალეკოსთან ერთად მსახურობდა ფოლადაურში, თამუნამაც იქ გაიცნო ალეკო. თამუნას ეგონა, რომ ალეკოს, უბრალოდ, მოეწონა და მორჩა. მაგრამ არაფერიც არ მორჩა. იყო ბევრი ყვავილი, სიურპრიზი და 8 თვის თავზე ქორწინება. საჩუქრები და სიურპრიზები არც ქორწინების მერე მოუკლია მეუღლისთვის.

„ენით ვერ ავწერ, იმხელა სიყვარული შეეძლო. 10 წელი ცოლ-ქმარი ვიყავით და ერთი წამით არ შენელებულა, არ გაცვეთილა ჩვენი გრძნობა“.

ალეკოს ერთადერთი ქალიშვილი დარჩა – ანა. ანა ათი წლისაა და კარგად ხვდება, რა ტრაგედიაც დაატყდა.

ალექსანდრე თანდაშვილს ვაზიანში მუშაობა ომამდე სულ რაღაც 2 თვით ადრე დაუწყია. ერაყში ყოფნისას გაიცნო და დაუმეგობრდა ერეკლე ყულოშვილს. ერეკლეს შეუთავაზებია ვაზიანში გადასვლა და საქართველოში დაბრუნების შემდეგ გადასულა კიდეც. თამუნა იხსენებს, რომ ივლისის ბოლოს ზღვაზე წასულან დასასვენებლად: „მეგობრებმა მოვილაპარაკეთ, რომ ბავშვები არ წაგვეყვანა და მხოლოდ მეუღლეებთან ერთად წავსულიყავით. თბილისში 3 აგვისტოს ჩამოვედით, ბავშვი სოფელში გვყავდა გაგზავნილი და მე მასთან წავედი, ალეკო თბილისში დარჩა“.

ძმას – დათოს ალეკო სწორედ ზღვაზე წასვლამდე უნახავს და გამომშვიდობების მერე, რატომღაც მიბრუნებულა და გადახვევია, ალბათ, გულმა მიგრძნო, რომ ჩემს ძმას ბოლოჯერ ვხედავდიო, მეუბნება.

დედას კი ალეკო ბოლოს სწორედ ზღვიდან დაბრუნებული უნახავს:

„სანახავად მოვიდა ჩემთან, ბავშვს, ანას დაბადების დღე ჰქონდა, საჩუქარი გაატანა თამუნას. პატარა სუფრა გავშალე, ანა დავლოცოთ-მეთქი. მარტო მე, ჩემი მეუღლე და ალეკო ვიყავით. ეს იყო ჩვენი ბოლო შეხვედრა, გემრიელად გველაპარაკა, ხან რა მოგვიყვა, ხან – რა. მოვესიყვარულეთ ერთმანეთს. მაიმედებდა, ყველაფერი კარგად იქნებაო.

სახლი არ ჰქონდა, ამ ბინაში ორი ძმა ვერ დაეტეოდა, მეუღლის მშობლებთან ცხოვრობდა, სესხი აიღო, მეუღლის კორპუსში მანსარდაში ფართი შეიძინეს, ბინა უნდა აეშენებინა, პროექტი თავისი ხელით დახაზა, მამამისსაც დაუხატა აქ, ასეთი სახლი უნდა გავაკეთოო. მეოცნებე იყო, ძალიან უნდოდა, საკუთარი სახლი ჰქონოდა... მე სოფელში გასვენებაში წავედი, 7 აგვისტოს ჩამოვედი, ჩამოვედი თუ არა ტელეფონის ზარი იყო.

დედა, მივდივარო. მე მეგონა, პოლიგონზე მიდიოდა... ისე ლაპარაკობდა, თითქოს თავის თავი ენანებოდა... რომ ჩამოხვალ, აუცილებლად შემომეხმიანე-მეთქი. აბა, რას ვიზამო. თურმე ომში მიდიოდა. ჩვენ არ გაგვაგებინა...“

6 აგვისტოს ბიძაშვილის საფრანგეთიდან ჩამოსვლა აღუნიშნავთ რესტორანში.

თამუნა: „გვიან დამირეკა, ძალიან გახარებული იყო, ყველა მალაპარაკა. ეს იყო ჩვენი ბოლო ლაპარაკი. მისულა სახლში, დაწოლილა და ღამის 2 საათზე გამოუძახიათ კიდეც... მე მესხეთში ვიყავი, ვეღარ მოვდიოდი, ვნერვიულობდი, 9 აგვისტოს გავიგე, რომ ერეკლე ყულოშვილი დაღუპულა, მხოლოდ ერეკლეს დაღუპვა გავიგე, არადა, თურმე ერთად დაღუპულან 8 აგვისტოს ერეკლე და ალეკო. ვეღარ მოვითმინე, წამოვედი თბილისში, მერე აქ მოვიდა სამხედრო პირი ვაზიანიდან, ვისაც გარდაცვლილთა სიები ჰქონდა, მითხრა, რომ ალეკო ამ სიაში იყო...“

ოჯახმა იცოდა, რომ ალეკო დაიღუპა, მაგრამ არ იყო ცხედარი და არც ის იცოდნენ ზუსტად, რა ვითარებაში დაიღუპა. ვერსიები მრავალი იყო – რომ სნაიპერმა ესროლა; რომ დაბომბვაში მოყვა; ზოგი უყვებოდა, ერეკლეს გამოსაყვანად შევიდაო; ზოგი – დაინახა, როცა ერეკლე ყულოშვილი შედიოდა, თვითონაც ჩაუჯდა მანქანაში, ერეკლე ეჩხუბებოდა, დარჩიო, მაგრამ არ მიატოვა და შეჰყვაო... მამამისს ისიც მოუყვნენ, როგორ უნახავთ ალეკო და ერეკლე მკვდრები – გოჩა და ხვიჩასავით...

ცხედარი ვერ იპოვეს და დაკარგულების სიაშიც ეწერა. ნოემბრის ბოლოს დეენემის პასუხით გაირკვა, რომ ალექსანდრე თანდაშვილი მუხათგვერდშია დასაფლავებული, რომ მისი ცხედარი მალევე გადმოუსვენებიათ.

დედა: „2008 წლის მერვე თვის რვა რიცხვში დაიღუპა ჩემი შვილი, ჩვენი ბინაც რვა ნომერია და მისი საფლავის ნომერიც...“

დედამისი მაჩვენებს ალეკოს ხელით უფრო დახატულ, ვიდრე დახაზულ ბინის პროექტს, ტირის და ყვება, როგორ ცდილობს, არ გაეღვიძოს, როცა სიზმარში ალიკას ხედავს. თამუნაც ტირის, როცა ღამღამობით პატარა ანას ქვითინი ესმის...






სამაჩაბლო 2008 გარდაცვლილ მებრძოლთა სია ფოტომასალით რეგიონის, ქალაქის, სოფლის მიხედვით.

1 0


447 567 დოკუმენტი 1941-1945 სამამულო ომი

1 0


გორბაჩევი მიხეილ ნიკიფორეს ძე (1917-1955) სამამულო ომის გმირი (1941-1945), თბილისი, ქართლი.

1 0


გონტარი კონსტანტინე მიხეილის ძე (1921-2003) სამამულო ომის გმირი (1941-1945) სოხუმი, აფხაზეთი.

1 0


გოგიჩაიშვილი ნიკოლოზ ივანეს ძე (1903-1945) 41 წლის, სამამულო ომის გმირი (1941-1945) სოფელი ნიგვზიანი, ლანჩხუთი, გურია.

1 0


გვენცაძე ივანე ნიკოლოზის ძე (1907-1990) ,სამამულო ომის გმირი (1941-1945), სოფელი ბარეული, ამბროლაური, რაჭა

1 0


გვანცელაძე ვლადიმერ ვასილის ძე (1919-1970) სამამულო ომის გმირი (1941-1945),სოფელი უკანეთი, წყალტუბო, იმერეთი.

1 0


გერასიმჩუკი დავით ივანეს ძე (1916-1978) სამამულო ომის გმირი (1941-1945) თბილისი, ქართლი.

1 0


გეგეშიძე არკადი სპირიდონის ძე (1902-1974) სამამულო ომის გმირი (1941-1945) სოფელი მელაური, სამტრედია, იმერეთი.

1 0


გახოკიძე მიხეილ ლევანის ძე (1909-1973) სამამულო ომის გმირი (1941-1945) სოფელი ქვაითი,მარტვილი, სამეგრელო.

1 0


გარინი ბორის ივანეს ძე (1921-უცნ.) სამამულო ომის გმირი (1941-1945) სოხუმი, აფხაზეთი.

1 0


გარანიანი ერვანდ გევორქის ძე (1903-1995) სამამულო ომის გმირი(1941-1945) სოფელი ბაღნარი, გაგრა, აფხაზეთი.

1 0


გამცემლიძე შოთა ლევანის ძე (1922-1945) 23 წლის, სამამულო ომის გმირი (1941-1945) სოფ.მაქათუბანი ხარაგაული იმერეთი

1 0


გალუსტაშვილი სოკრატე ალექსის ძე (1920-1981) სამამულო ომი (1941-1945) სოფელი უფლისციხე, გორი, ქართლი.

1 0


გავრილოვი კუზმა ანტონის ძე (1922-1997.) სამამულო ომის გმირი (1941-1945) თბილისი, ქართლი.

1 0


გაბრიაძე გრიგოლ ივანეს ძე (1917-1944) 26 წლის ,სამამულო ომის გმირი (1941-45) სოფელი ძუყნური, ტყიბული, იმერეთი.

1 0


გაბლია ვარლამ ალექსის ძე (1902-1982) სამამულო ომი (1941-45) სოფელი ტამიში, ოჩამჩირე, აფხაზეთი.

1 0


ბულგაკოვი ანდრია ალექსის ძე (1913-1967) სამამულო ომი (1941-45) გორი, ქართლი.

1 0


ვასილ კვაჭანტირაძე (1907-1950) სნაინპერი სამამულო ომი (1941-45) კონჭკათი ოზურგეთი გურია

6 0


ბუკია აკაკი კონსტანტინეს ძე (1914-1975) ომის გმირი. სოფელი ძველი აბასთუმანი, ზუგდიდი, სამეგრელო.

1 0


ბუგაევი ალექსანდრე ლავრენტის ძე (1909-1950) ომის გმირი(1941-1945). ბათუმი, აჭარა.

1 0


სამაჩაბლო/აფხაზეთი 1990-წ-დან


გამოგვიგზავნეთ თქვენი ქალაქის სოფლის გამოჩენილი ადამიანები ავტვირთავთ თქვენი სახელით

1 1


ერეკლე მეფის 300 წლისთავი 7 ნოემბერი 2020 მსვლელობის მონაწილეთა სია თელავი მცხეთა

1 1


ქალიშვილების და ჭაბუკების ხარკად აკრძალვა 1774 წელი ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის 23-ე მუხლი

1 0


შეიძლება დაგაინტერესოთ ნიმუში

1 0


საოჯახო წიგნის შექმნის რეკომენდაცია, ელექტრონული ნიმუში

1 0


გურიის რესპუბლიკა, გურიის მხვნელ-მთესველთა რესპუბლიკა 1905-1906 წლები

1 0


ერეკლე მეორე (1720-1798) 300 წელი დაბადებიდან ბრძოლების სია

1 0


ვინ იყვნენ საქართველოს ეკლესიის საჭეთმპყრობელები, რომლებიც მოკლეს. 6 ღვთისმსახური

3 0


თბილისის დაცემა 523-1921 წლები 25 ბრძოლა

1 0


საეკლესიო ახალი წელი 14(ძვ.სტ 1) სექტემბერია

1 0


დანელიების საგვარეულო ტექნოლოგია - ღვინის თაფლით დამუშავება მარტვილი

1 0


მებრძოლ უღმერთოთა კავშირი 1928-1947წწ 202 ათასი წევრი საქართველოში მუკი

2 1


ირაკლი გურამის ძე სამუშია 1976 ჩოხოსანი სოფ. ფშაფი გულრიფში აფხაზეთი

1 0


ირაკლი ოთარის ძე გოგოთიძე თუში მხედარი ალვანი მეფე ერეკლეს სიმბ. მხედარი

2 0


1759წელი მონებით ვაჭრობის აკრძალვა სოლომონ I (1735-1784) -ის მიერ

1 0


სიბრძნე გამონათქვამები

1 0


ანეგდოტი 7

1 0

 

საპატრიარქოს 25 მილიონის განკარგვის სია

1 0


რუის-ურბნისის კრების ძეგლწერა(დადგენილებები)

1 0


როლანდ აბულაძე 18 წლის მოიძია 31 მოგვარე სამხედრო პირი 1800-1920-იანი წლებში ცხინვალი სამაჩაბლო

2 0