მოქვსა და მის შემოგარენში მრავალი აფხაზი მონათლა არქიმანდრიტმა ანტონმა (დადიანი) XIX ს. 30-იან წლებში. მოგვიანებით, აქ მისიონერულ მოღვაწეობას ეწეოდა ბერი ათანასე (ჟორდანია). მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში მღვდლებად მსახურობდნენ: 1862-1863 წწ. ჩხიკვაძე, შემდეგ თოფურია, 1886 წლიდან იესე ჟორდანია, 80- იან წლებში სიმონ ჟორდანია, 1900-1912 წწ. _ ნ. ჟორდანია, მასთან ერთად 1906-1910 წწ. შტატგარეშე მღვდელი იყო დ. კაკალია. 1913 წლიდან ეკლესიაში ორი მღვდელი იყო: ვ. მაქაცარია და კ. მინჯია.

1858-1862 წლებში აფხაზეთის ეპარქიაში მოქმედი ქრისტიანული ეკლესიები, სალოცავი ადგილები და იქ მოსამსახურე სასულიერო პირები: მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია (მოქვის გალავანს გარეთ; მოქვის სობოროს გალავანს შიგნით). მღვდელი სფირიდონ იესეს ძე ჩხიკვაძე; პრიჩეტნიკები  ზოსიმე დავითის ძე ხელაია, გაბრიელ ნიკოლოზის ძე შანიძე.

წყარო აფხაზეთის ონომასტიკური ინდექსი; სოფიკო ჭაავა ნატო შავრეშიანი,ანზორ სიჭინავა 2026 წლის გამოცემა. გვ. 244.

ხელაია  ზოსიმე დავითის ძე მღვდელი, მსახურობდა ილორის წმიდა გიორგის ეკლესიაში

ხელაია  ზოსიმე დავითის ძე მღვდელი 1869წ. ოჩამჩირე მთვარანგელოზის ეკლესია

დაჯილდოვდა მკერდის ჯერითა, სუხუმის კპარქიის,კოდორის მაზრის სოფ. ტაბუჭის ეკკლესიის მღკ. თევდორე ცხაკაძე; იმავე ეპარქიის და მაზრის სოფ. ილორის ეკკლესიის მღკდელი ზოსიმე ხელაია, ჟურნალი მწყემსი 1894 წლის (N10)

1858-1862 წლებში აფხაზეთის ეპარქიაში მოქმედიქრისტიანული ეკლესიები, სალოცავი ადგილები და იქ მოსამსახურე სასულიერო პირები: მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია (მოქვის გალავანს გარეთ; მოქვის სობოროს გალავანს შიგნით). მღვდელი სფირიდონ იესეს ძე ჩხიკვაძე; პრიჩეტნიკები  ზოსიმე დავითის ძე ხელაია, გაბრიელ ნიკოლოზის ძე შანიძე.

წყარო აფხაზეთის ონომასტიკური ინდექსი; სოფიკო ჭაავა ნატო შავრეშიანი,ანზორ სიჭინავა 2026 წლის გამოცემა. გვ. 244.

1858-1862 წლებში აფხაზეთის ეპარქიაში მოქმედი ქრისტიანული ეკლესიები, სალოცავი ადგილები და იქ მოსამსახურე სასულიერო პირები: ილორის წმიდის და ძლევაშემოსილის გიორგის ეკლესია. მღვდლები რომანოზ მერჭულე, ტიმოთე მიხაილის ძე ჟორდანია, იოანე თვალთვაძე, ზოსიმე დავითის ძე ხელაია, იულონ/იოილ დავითის ძე თოფურია; მღვდელ-მონაზონი ზოსიმე ხელაია; პრიჩეტნიკები ზოსიმე კიკას ძე ჭკადუა, პეტრე იოვანეს ძე ქოიავა; სტაროსტა გიორგი დავითის ძე მერჭულე.

წყარო აფხაზეთის ონომასტიკური ინდექსი; სოფიკო ჭაავა ნატო შავრეშიანი,ანზორ სიჭინავა 2026 წლის გამოცემა. გვ. 243.

1858-1862 წლებში აფხაზეთის ეპარქიაში მოქმედიქრისტიანული ეკლესიები, სალოცავი ადგილები და იქ მოსამსახურე სასულიერო პირები: მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია (მოქვის გალავანს გარეთ; მოქვის სობოროს გალავანს შიგნით). მღვდელი სფირიდონ იესეს ძე ჩხიკვაძე; პრიჩეტნიკები  ზოსიმე დავითის ძე ხელაია, გაბრიელ ნიკოლოზის ძე შანიძე.

წყარო აფხაზეთის ონომასტიკური ინდექსი; სოფიკო ჭაავა ნატო შავრეშიანი,ანზორ სიჭინავა 2026 წლის გამოცემა. გვ. 244.

მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში მღვდლებად მსახურობდნენ: 1862-1863 წწ. ჩხიკვაძე, შემდეგ თოფურია, 1886 წლიდან იესე ჟორდანია, 80- იან წლებში სიმონ ჟორდანია, 1900-1912 წწ. _ ნ. ჟორდანია, მასთან ერთად 1906-1910 წწ. შტატგარეშე მღვდელი იყო დ. კაკალია. 1913 წლიდან ეკლესიაში ორი მღვდელი იყო: ვ. მაქაცარია და კ. მინჯია.

ქიქოძე წმიდა მღვდელმთავარი გაბრიელი

1858 წ. 5 იანვრიდან 1858 წ. 6 ნოემბრამდე გარეჯის სავანეს არქიმანდრიტი წმ. გაბრიელი (ქიქოძე, შემდგომში იმერეთის ეპისკოპოსი) წინამძღვრობდა.

1868 წლის მაისში მოქვში ეპისკოპოსი გაბრიელი (ქიქოძე) ჩავიდა. 25 მაისს წირვას მოქვის ღვთისმშობლის ტაძარში სხვადასხვა სოფლიდან ჩამოსული ქრისტიანი და ბევრი მაჰმადიანიც დაესწრო. 1868 წლის ცნობით, სოფელ მოქვში 127 ქრისტიანი და 291 მაჰმადიანი ცხოვრობდა. მეუფემ მონათლა მარშანია, მარღანია და ამ უკანასკნელის ცოლშვილი. მარღანიას თხოვნით, ნათლია თვითონ მეუფე იყო, ნათლობის საიდუმლო მღვდელმა დავით მაჭავარიანმა შეასრულა.

მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში მღვდლებად მსახურობდნენ: 1862-1863 წწ. ჩხიკვაძე, შემდეგ თოფურია, 1886 წლიდან იესე ჟორდანია, 80- იან წლებში სიმონ ჟორდანია, 1900-1912 წწ. _ ნ. ჟორდანია, მასთან ერთად 1906-1910 წწ. შტატგარეშე მღვდელი იყო დ. კაკალია. 1913 წლიდან ეკლესიაში ორი მღვდელი იყო: ვ. მაქაცარია და კ. მინჯია.

მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში მღვდლებად მსახურობდნენ: 1862-1863 წწ. ჩხიკვაძე, შემდეგ თოფურია, 1886 წლიდან იესე ჟორდანია, 80- იან წლებში სიმონ ჟორდანია, 1900-1912 წწ. _ ნ. ჟორდანია, მასთან ერთად 1906-1910 წწ. შტატგარეშე მღვდელი იყო დ. კაკალია. 1913 წლიდან ეკლესიაში ორი მღვდელი იყო: ვ. მაქაცარია და კ. მინჯია.

1896 წლისათვის „კავკასიაში მართლმადიდებელი ქრისტიანობის აღმდგენი საზოგადოების" დაქვემდებარებაში იყო

აფხაზეთის სულ 21 ეკლესია, რომელშიც მღვდლებად მუშაობდნენ: ბესარიონ ჟორდანია, ფადეი ურიდია, იონა წიეწივაძე, გიორგი ჭირაქაძე, კონსტანტინე ჟორდანია, ნიკოლოზ კირთაძე, იოსებ ლაკერბაია, დიმიტრი ხოჭოლავა, კონსტანტინე თოფურიძე, ეფრემ ცხაკაია, თევდორე ცხაკაია, ნიკოლოზხ საჯაია, სერაპიონ ჩხეიძე, ვასილ მაქაცრია, იესე უჟორდანია, ბარნაბა ფანცულაია, გაბრიელ რომანოვი, ლავრენტი

საჯაია, ივანე კერესელიძე, პორფირე ახალაია, იოსებ ოსიძე

და სხვ.“ მედავითნეები გამოუკლებლივ ყველანი ქართველები იყვნენ.  გვ. 99

ჟორდანია  იესე მღვდელი, აფხაზეთი 1896წ.

სუხუმის ეპარქიაში: სოფ. მოქვის მიძინების ეკკლესიის მღედელი იესე ჟორდანია; გაზეთი მწყემსი 1894წ. N10 გვ.1   უმოწყალესად დაჯილდოებულ იქმნენ წმ. ანნას მესამე ხარინხის ორდენითა.

მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში მღვდლებად მსახურობდნენ: 1862-1863 წწ. ჩხიკვაძე, შემდეგ თოფურია, 1886 წლიდან იესე ჟორდანია, 80- იან წლებში სიმონ ჟორდანია, 1900-1912 წწ. _ ნ. ჟორდანია, მასთან ერთად 1906-1910 წწ. შტატგარეშე მღვდელი იყო დ. კაკალია. 1913 წლიდან ეკლესიაში ორი მღვდელი იყო: ვ. მაქაცარია და კ. მინჯია.

მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში მღვდლებად მსახურობდნენ: 1862-1863 წწ. ჩხიკვაძე, შემდეგ თოფურია, 1886 წლიდან იესე ჟორდანია, 80- იან წლებში სიმონ ჟორდანია, 1900-1912 წწ. _ ნ. ჟორდანია, მასთან ერთად 1906-1910 წწ. შტატგარეშე მღვდელი იყო დ. კაკალია. 1913 წლიდან ეკლესიაში ორი მღვდელი იყო: ვ. მაქაცარია და კ. მინჯია.

მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში მღვდლებად მსახურობდნენ: 1862-1863 წწ. ჩხიკვაძე, შემდეგ თოფურია, 1886 წლიდან იესე ჟორდანია, 80- იან წლებში სიმონ ჟორდანია, 1900-1912 წწ. _ ნ. ჟორდანია, მასთან ერთად 1906-1910 წწ. შტატგარეშე მღვდელი იყო დ. კაკალია. 1913 წლიდან ეკლესიაში ორი მღვდელი იყო: ვ. მაქაცარია და კ. მინჯია.

მაქაცარია ვასილ დავითის ძე 1851-191?წწ მღვდელი ბიოგრაფია მოღვ. აფხაზეთი

ვასილ მაქაცარია დაიბადა 1851 წელს სასულიერო წოდების ოჯახში. დაამთავრა სამეგრელოს სასულიერო სასწავლებელი.

 1870 წელს გურიის სოფელ აჭყვის ყოვლადწმინდა სამების ეკლესიის მედავითნედ დაინიშნა.

1875 წელს აფხაზეთში, სოფელ ჭლოუს მაცხოვრის ამაღლების ეკლესიაში გადაიყვანეს.

1881 წელს იმერეთის ეპისკოპოსმა გაბრიელმა (ქიქოძე) დიაკვნად აკურთხა, ამავე წელს მღვდლად დაასხა ხელი და ჭლოუს ტაძარში განამწესა.

1887 წელს საგვერდულით დაჯილდოვდა.

1894 წელს წმინდა ანას III ხარისხის ორდენით დაჯილდოვდა.

1912 წელს გალის რაიონის სოფელ რეჩხის წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ტაძარში გადაიყვანეს.

1913 წელს მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიაში დაადგინეს.

1914 წელს კამილავკა ეწყალობა.

1914 წლიდან მღვდელი ვასილ მაქაცარია გახლდათ "ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების" ოჩამჩირის განყოფილების წევრი და აქტიურად იყო ჩაბმული საზოგადოების მუშაობაში.

მღვდელი ვასილის შემდგომი ბედი უცნობია.

ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი

ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება, საზოგადოების ოჩამჩირის განყოფილების წევრი (1914-)

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები

1894 - წმინდა ანას III ხარისხის ორდენი

ბიბლიოგრაფია

გიორგი მაჩურიშვილი

მოქვის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარში მღვდლებად მსახურობდნენ: 1862-1863 წწ. ჩხიკვაძე, შემდეგ თოფურია, 1886 წლიდან იესე ჟორდანია, 80- იან წლებში სიმონ ჟორდანია, 1900-1912 წწ. _ ნ. ჟორდანია, მასთან ერთად 1906-1910 წწ. შტატგარეშე მღვდელი იყო დ. კაკალია. 1913 წლიდან ეკლესიაში ორი მღვდელი იყო: ვ. მაქაცარია და კ. მინჯია.