სულ ვიზიტორი : 52186515
განთავსებული სტატია : 6801

მთავარი იუბილარი/ ხსენება

აფხაზეთი სამაჩბლო 1990წ-დან მებრძოლები ვეტერანები
აფხაზეთის ომი
ალექსანდრე პაპაშვილი (პაპიკა) გარდ. 1993 ზემო კინდღიში ოჩამჩირე დ. ვარკეთილი თბილისი

76       ბეჭდვა

ალექსანდრე პაპაშვილი (პაპიკა) გარდ. 1993 ზემო კინდღიში ოჩამჩირე დ. ვარკეთილი თბილისი

ალექსანდრე პაპაშვილი (პაპიკა) გარდ. 01 ივნისი 1993 ზემო კინდღიში ოჩამჩირე დ. ვარკეთილი თბილისი

1992-1993 თეთრი არწივის საარტილერიო დივიზიონი წიგნი აფხაზეთი http://mematiane.ge/product-details.php?id=6165

ბიჭები გარემონტებული სახლის ერთ-ერთ ოთახში

ვისხედით. ტაქტიკური წვრთნებიდან ახალი მოსულები ვიყავით

და ჩვენი ოთახის ვიწრო გარემოდან გამომდინარე, რუკები

პირდაპირ საწოლებზე გვქონდა გაშლილი. აქვე ქაოსურად იყო

მიმოფანტული ხელსაწყოები, რომლებიც არტილერისტს

გათვლების გასაკეთებლად სჭირდება. კარებში მამაკაცის

სილუეტი გამოჩნდა. ტანთხელი აღნაგობის, ასაკით სადღაც 40

წლის მამაკაცი ორივე იდაყვით კარების ჩარჩოს აქეთ-იქით

მიყრდნობოდა და თან ცინიკურად იღიმოდა. როგორც კი ოთახს

მოავლო თვალი, მაშინვე მიხვდა, სადაც იყო მოსული, მაგრამ

მაინც იკითხა: თქვენ ხართ არტილერისტები? დასტური მივეცით. 

თან ჩვენც დავინტერესდით ახალმოსულის ვინაობით. მივიღეთ

მოკლე პასუხი: ალექსანდრე პაპაშვილი.

ახალმოსული ცინიკურ ღიმილს არ იშორებდა სახიდან,

აშკარად არტილერიაში სხვა ასაკის ხალხს ელოდა, ჩვენ კი 22-23

- 13 -

წლის ბიჭები დავხვდით. ისიც ცალსახად ეტყობოდა, რომ ამ

ღიმილით მას დრო გაჰყავდა, რათა თავისთვის მნიშვნელოვანი

გადაწყვეტილება მიეღო.

დიდი ტელეპატიის ნიჭი არ სჭირდებოდა იმის მიხვედრას,

თუ რაზე ფიქრობდა ალექსანდრე. მას უნდა გადაეწყვიტა,

წავიდოდა თუ არა ის „ბავშვებთან“ ერთად საომრად.

(მკითხველისთვის მინდა დავაკონკრეტო, რომ 22-23 წლის

მეომარი არ შეიძლება ჩაითვალოს პატარა ასაკის მქონედ.

პირიქით მისთვის ეს საკმაოდ კარგი ასაკიცაა, მაგრამ

არტილერიაში, რომელიც მასობრივი განადგურების იარაღს

ფლობს, სასურველია უფრო გამოცდილი და გაწონასწორებული

ხალხი მსახურობდეს. ეს უკანასკნელი თვისებები კი, როგორც

მოგეხსენებათ, მხოლოდ ასაკთან ერთად გამომუშავდება.)

იფიქრა, იფიქრა ალექსანდრემ და დაბეჯითებით განაცხადა:

მეც თქვენთან ერთად ვიბრძოლებ არტილერიაშიო.

 ამ სიტყვებზე კი ყველას ერთმა აზრმა გაგვიელვა თავში: ახლა

ეს ათრიე ომში. (ჩვენთვის ის ხომ „ბებერი“ იყო!)

მაგრამ ამას ხმამაღლა ხომ არ ვიტყოდით. უბრალოდ,

თავაზიანობის გამო დავთანხმდით მის შემომატებას, თორემ

დიდი სიხარული და ემოცია არ გამოგვიხატავს.

ეს იყო ალექსანდრე პაპაშვილი, მეტსახელად პაპიკა,

რომელსაც საბჭოეთის დროს სავალდებულო სამსახური არტილერიაში ჰქონდა მოხდილი. იმ წამში რას ვიფიქრებდი, რომ ეს

კაცი ომში ჩვენი საარტილერიო დივიზიონის მთავარი დამრტყმელი ძალა და ნამდვილი ლიდერი გახდებოდა.

პაპიკამ ბოდიში მოგვიხადა: მაპატიეთ, ხვალ შემოგიერთდებით, დღეს ბავშვთან ერთად ვარ წამოსული, უნდა

გავასეირნოო.

- 14 -

მის გასაცილებლად ყველა გარეთ გავედით. ეზოში

„ჟიგულის“ მარკის წითელი ავტომობილი იყო გაჩერებული,

რომელშიც პატარა ბავშვი წყნარად იჯდა და თავისთვის რაღაცას

თამაშობდა.

პაპიკამ ბავშვს მიმართა: «Хочешь мороженое»?

მანქანიდან მოგვესმა გამაყრუებელი ყვირილი: «Д а а а а ».

ყველას ხმამაღლა გაგვეცინა. აბა რომელი ბავშვი იტყვის

ნაყინზე უარს. ალექსანდრე პაპაშვილს ეროვნებით რუსი მეუღლე

ჰყავდა და ბავშვი ორივე ენას გასაოცრად კარგად ფლობდა.

დრო გადიოდა და ჩვენი საარტილერიო დივიზიონის რიგები

ნელ-ნელა ივსებოდა.

ერთ დღესაც დივიზიონში ჯინსებში გამოწყობილი ბიჭი

მოვიდა, რომელსაც ხელში რაღაც ფურცელი ეჭირა. ბატონი

 გიორგი ყარყარაშვილის წერილი

იყო, რომელშიც გვთხოვდა, რომ ეს

პიროვნება საარტილერიო დივიზიონის უფროსად დაგვენიშნა. ჩვენი

მომავალი უფროსი ავთანდილ

წიკლაური პროფესიით არტილერისტი გამოდგა.

ახალმოსულს განათლება ლენინგრადის (დღევანდელი სანკტპეტერბურგის) უმაღლეს საარტილერიო

სასწავლებელში ჰქონდა მიღებული.

წარმოშობით გუდამაყრის ხეობის

შვილი იყო. ქცევა-მანერაშიც ეტყო-

- 15 -

ბოდა ეს კვალი. ძლიერი მკლავები და ფართო მხრები კი

უტყუარად ადასტურებდნენ ამას. ვიგრძენით, რომ საკმაოდ

სერიოზული სპეცშემადგენლობა გვემატებოდა. რომელი

ჭკუათმყოფელი ეტყოდა ავთო წიკლაურისნაირ პიროვნებას

უარს და სიხარულით მივიღეთ ჩვენს რიგებში

ლენინგრადის (დღევანდელი სანკტ-პეტერბურგის) უმაღლეს საარტილერიო სასწავლებლში ჰქონდა მიღებული.
ფიზიკოსებს შორის სამს: ირაკლი ქიმერიძეს, მამუკა კაჭკაჭიშვილსა და ბესარიონ კივილაძეს დამთავრებული ჰქონდათ
ასპირანტურა და უკვე მეცნიერ მუშაკებად მუშაობდნენ მეცნიერებათა აკადემიის სისტემის კვლევით ინსტიტუტებში.
 აუღელვებელი ტემპით შეუდგა ირაკლი ქიმერიძე
საქმეს. რამდენიმე წამი გაჩერდა და დასაბომბ მიდამოებს გახედა.
გულში გავიფიქრე:
- რაღას ათვალიერებს, ჩვენ რომ ვისროდით, ამის საშუალება
ხომ მაშინაც ჰქონდა-მეთქი.
- 69 -
მაგრამ იმ წამში ვიგრძენი, რომ
ირაკლი გონებრივად განმარტოვდა,
შეერწყა გარემოს. ეტყობოდა, რომ
გასანადგურებელი ობიექტების გარდა, არავინ და აღარაფერი მის გარშემო
აღარ არსებობდა. შთაბეჭდილება დამრჩა, რომ ჩვენი საუბარიც არ ესმოდა.
სავარაუდოდ, გონებაში ნაღმის ტრაექტორიას ხაზავდა და უყურებდა,
როგორ ფეთქდებოდა იქაურობა.
უცნაური გრძნობა დამეუფლა. შინაგანმა ხმამ მითხრა, რომ მოწინააღმდეგე ცოტა ხანში განადგურდებოდა.
მაგრამ ეს გრძნობა მაშინვე გამიქრა,
როგორც კი 1400 მეტრში განლაგებულ დასაბომბ სახლებს
გავხედე. მიზანი ხომ საფარში მყოფი ნაღმმტყორცნის პირობაზე
საკმაოდ შორს იყო. შემოვტრიალდი ისევ ირაკლისკენ. ის უკვე
დანადგარს ასწორებდა.
ირაკლი ქიმერიძე გარდ. 1964-1993წწ ზემო კინდღიში ოჩამჩირე აფხაზეთი დ. ნაძალადევი თბილისი
გავარდა პირველი ნაღმი. ყველას მზერა გავარდნილი ნაღმისა
და დასაბომბი ტერიტორიებისკენ იყო მიმართული. ნაღმი ერთერთი სახლის სახურავს პიდაპირ ცენტრში მოხვდა და შენობა
ნამსხვრევებად აქცია.
გაკვირვებულმა გავხედე ირაკლის, რომლის გეგმაში უკვე
მეორე სახლის განადგურება იყო. კვლავ დამეუფლა უცნაური
გრძნობა, ვიგრძენი, რომ ირაკლის პირველი სახლის აფეთქების
სურათი უკვე რეალურ აფეთქებამდე ჰქონდა ნანახი. ისიც
ვიგრძენი, რომ გონებრივად მან უკვე მეორე სახლიც ააფეთქა,
უბრალოდ, ლოგიკური დასასრულისთვის ნაღმის გასროლა იყო
საჭირო. გასროლამ და შედეგმაც არ დააყოვნა. მეორე სახლიც
უზუსტესი ნასროლით დაშალა. ასე მიჰყვა იქაურობას და ერთი
არ აუცილებია - პირდაპირ ცენტრში ურტყამდა.
- 70 -
რასაც ახლა ვყვები, თეორიულადაც კი შეუძლებელია, თორემ
პრაქტიკული თვალსაზრისით აქ ლაპარაკიც არ ღირს. მაგრამ ჩემ
გარდა, კიდევ ას კაცზე მეტი უყურებდა ამ ყველაფერს. სწორედ
ამიტომ, პირველივე დღიდან გაუვარდა ომში სახელი ირაკლის.
მაშინაც და ახლაც ერთ აზრზე ვარ. არ ვიცი, როგორ, მაგრამ
ირაკლი ჯერ გონებაში დაისახავდა მიზანს, მერე კი მას გარემოება
ამ მიზნამდე მიჰყავდა. მართლაც უნიკალური ფენომენი იყო.
ყველა ერთხმად ვაღიარებდით:
- ირაკლისნაირი აფხაზებსაც რომ ჰყავდეთ, გასაქცევად
გვექნებოდა საქმეო.
სამიზნეების განადგურების შემდეგ ირაკლი ჩვეული სიმშვიდით მიუბრუნდა ქვეით ჯარს და შეეკითხა, კიდევ რომელი
ადგილების დაბომბვა სურდათ. ყველამ მხრები აიჩეჩა:
- ჩვენ მხოლოდ სახლები დავაფიქსირეთო.
მაშინ ირაკლიმ თავისი ინტუიციით კიდევ შეარჩია რამდენიმე
ადგილი და იქაც ჩაყარა ნაღმები. უმთავრესად ეს სახლებს შორის
ადგილი და მათი უკანა მხარე იყო.
ცოტა ხანში ისევ მოგვიახლოვდა ის კახელი, მოჰკიდა 82 მმიან ნაღმმტყორცნს ხელი და ირაკლის კახური კილოთი მიმართა:
- ააა, ძმაო, კაცი. ე რა მაგარი „ტრუბა“ გქონია, ჯო.
ირაკლის გაეცინა.
ახალგაცნობილმა კვლავ მიმართა:
- რამდენი ლიტრა ჩადის ე მაგ „ტრუბაში“, წამო, ახლა შენი
სადღეგძელო უნდა დავლიო.
ისევ გაიღიმა ირაკლიმ და იუმორით მიმართა:
- ეგ შენთვის არის განსხვავებული, თორემ მე ყოველ დღე
მაგითი ვსვამ სასმელს.
შეხედა კახელმა ირაკლის არაჩვეულებრივ ათლეტურ
ფიგურას და თავისთვის ჩაილაპარაკა:
- დალევს ხო იცი.
- 71 -
წასვლა დააპირა, მერე უცებ მიტრიალდა ირაკლისკენ და
ჰკითხა:
- ჯო, შეტევაზე რომ გადავალთ, შენ ხომ ისევ აქ იქნები?
აქ უკვე საერთო სიცილს ვეღარ ვიკავებდით.
***************************
იმედია, ამ სიტუაციის შემდეგ დამეთანხმებით, რაოდენ
დიდი მნიშვნელობა აქვს სწორად შერჩეულ იარაღს და რაოდენ
დიდ შესაძლებლობებს იძლევა გარემოს მორგებული საბრძოლო
დანადგარი. სულ არ დასჭირდა ირაკლი ქიმერიძეს ქვემეხის
გრუხუნი და ძვირად ღირებული რეაქტიული არტილერიის
ღრიალი, რომლის ადგილსამყოფელის დაფიქსირება ათეული
კილომეტრიდანაც შეიძლება. 82 მმ-იანმა ნაღმმტყორცმა ჩუმად,
წყნარად, პატარა ფარდულს ამოფარებულმა ერთ წუთში
გაანადგურა მოწინააღმდეგე ისე, რომ მტერმა ვერც კი გაიგო,
საიდან ბომბავდნენ. თუმცა მოგვიანებით მოგიყვებით ისტორიას,
რომელშიც ქვემეხი შეუცვლელი აღმოჩნდა.
1993 წლის 18 იანვარს უდიდესი ძალებით
ვერ შევძელით ამ ტერიტორიის აღება. მით უმეტეს, რომ მაშინ
შეტევაში ქვეითი ჯარის დიდი ნაწილი, სატანკო და არტილერიაც
იყო ჩართული. შეიძლება ითქვას, რომ ზემო კინდღი ქართული
შენაერთებისთვის აქილევსის ქუსლს წარმოადგენდა. ცხადი იყო,
ამ უბანზე მტრის დიდი ძალები იყო კონცენტრირებული.
მოვლენებს დავასწრებ და ვიტყვი, რომ ზუსტად ამ ადგილზე
ზუსტად ერთი თვის შემდეგ, ანუ 1993 წლის 1 ივლისს, ტამიშის
დესანტის დროს, მთლიანად განადგურდა დუშეთის ბატალიონი,
რომელიც ქართულ შენაერთებს შორის ერთ-ერთ უძლიერეს
ფორმირებას წარმოადგენდა. ეს კიდევ ერთი დასტურია, რომ ამ
ადგილს მტერი უდიდესი ძალებით იცავდა.
დივიზიონს პოლკთან შეერთების შემდეგ მსუბუქი არტილერიის დანადგარები აღარ ჰქონდა და მეომრები მხოლოდ
ავტომატებით იყვნენ შეიარაღებულნი. როდესაც ჩვენი დივიზიონის ბიჭების პირველმა 8 კაციანმა ჯგუფმა გადაკვეთა
ფრონტის ხაზი, დამატებითი უსაფრთხოებისთვის, ბოლო
წერტილში გამაგრებული ქართული შენაერთის ორი წევრიც
გაჰყვა მათ. რომელთაგან ერთ-ერთი ტყვიამფრქვევით იყო.
- 152 -
ჯამში 10 კაცმა შეძლებისდაგვარად დაათვალიერა
ტერიტორია. ეტყობა, ეს საკმარისად ჩათვალეს. ბიჭები ქვეით
ჯართან ერთად ხშირად იყვნენ ნაბრძოლნი და როგორ უნდა
მოქცეულიყვნენ ამ სიტუაციაში, კარგად იცოდნენ. თავდაცვის
მხრივ 10 კაცი 3-4 ჯგუფად გაიყო და 70 მეტრის სიგრძის
მონაკვეთზე გაიშალა.
ავთო წიკლაური მივიდა ურალთან და რაციით „ემ ტე ელ ბე“-
ს შემოსვლა მოითხოვა, რათა აფეთქებული ურალი ბუქსირით
წაეღოთ. ამ მომენტში ჩვენს ბიჭებს თითქმის ყველა მხრიდან
მასიური ცეცხლი გაუხსნეს.
(ბრძოლის ამ ეპიცენტრში მომხდარი ამბები ერთადერთმა
გადარჩენილმა პიროვნებამ გვიამბო, რომელიც ხელსა და
მუცლის არეში დაჭრილი, სასწაულებრივად გადარჩა.)
სამწუხაროდ, საფარს მხოლოდ ირგვლივ მყოფი გაველურებული ჩაის ბუჩქები წარმოადგენდა, რომლებიც ტყვიისგან
ვერანაირად ვერ დაგიცავდა. მოწინააღმდეგე კი თითქმის
ყოველი მხრიდან ისროდა. ერთადერთი, რაზეც ამოფარება
სიღრმეში შესულ ჯგუფს შეეძლო, აფეთქებული ტექნიკა იყო,
მაგრამ მოწინააღმდეგემ მანქანა „ერ პე გე-7“-ის ყუმბარმტყორცნის წვიმაში გაახვია.
ატყდა უთანასწორო ბრძოლა. ბრძოლის ველზე ჯგუფებად
გაშლილი 10 კაცი უპირისპირდებოდა მტერს, რომელთანაც 18
იანვარს ასეულობით მეომარი ვერაფერს გახდა არტილერიისა და
სატანკო ბატალიონის თანხლებით. სიტუაციას უკიდურესად
ამძიმებდა ის გარემოება, რომ ბიჭები საფარის გარეშე იყვნენ
დარჩენილნი.
არ ვიცი რატომ, ეტყობა მოერიდათ, ან არ ჩათვალეს საჭიროდ,
მაგრამ პოლკის მეთაური თემურ ლომთათიძე ჩვენმა ბიჭებმა
საქმის კურსში არ ჩააყენეს, აფეთქებული ურალის გამოტანას რომ
აპირებდნენ. იმ მომენტში თემური თავის მობილურ ჯგუფთან
ერთად პოლკიდან იყო გასული ჰაუბიცის ჭურვების მოსატანად.
- 153 -

ირაკლი ქიმერიძე რაციით დაუკავშირდა საარტილერიო
პოლკს და ცეცხლით დახმარება სთხოვა.
საარტილერიო პოლკმა მყისიერად გახსნა ცეცხლი, მაგრამ
ჭურვების მცირე რაოდენობა, რომელიც ხელშეუხებელი მარაგის
სახით იყო, მალევე გათავდა და თემური როდის მოიტანდა, არ
იცოდნენ. ჩვენები არტილერიის დახმარების გარეშე დარჩნენ.
პოლკის ბიჭები იხსენებენ:
- ჩვენ არ ვიცოდით, იქ ბიჭები რატომ შევიდნენ, გააფთრებული
ბრძოლის ხმა კი გვესმოდა, მაგრამ ისე მშვიდად გველა-
- 154 -
პარაკებოდა ირაკლი, გვეგონა ჩვენები უტევენ და არტილერია, უბრალოდ, დამატებით ძალად მოითხოვესო.
ამის შემდეგ ირაკლი დაუკავშირდა დივიზიონის „ემ ტე ელ
ბე“-ს და მსუბუქი არტილერიის ერთადერთი შემორჩენილი
დანადგარით - 82 მმ იანი ნაღმმტყორცნით დახმარება მოითხოვა.
დატვირთეს ნაღმტყორცნი „ემ ტე ელ ბე“-ზე, რომელსაც
დამატებით ძალად დივიზიონის დარჩენილი 5 მეომარი და გორდას ერთი წევრი მოჰყავდა.
ადგილზე დისლოცირებული ქართული შენაერთის ნაწილი
უკვე წინ გარბოდა ჩვენი ბიჭების დასახმარებლად.
„ემ ტე ელ ბე“-მ გაასწრო ამ ხალხს. ბრძოლის ეპიცენტრი არც
კი მოჩანდა, რომ უეცრად ჩასაფრებული მოწინააღმდეგის კიდევ
ერთი კერა ამოქმედდა და „ემ ტე ელ ბე“-ს რამდენიმე „ერ პე გე7“-ის ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარა ესროლა.
ნათელი გახდა, მტერმა ჩვენი ბიჭების ჩანაფიქრი წინა დღით
გაშიფრა და კარგად იყო მომზადებული. მათ კარგად დაგეგმილი
მრავალსაფეხურიანი ჩასაფრება მოგვიწყვეს.
ნასროლი ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარებიდან ორმა მიზანს
მიაღწია.
ერთი „ემ ტე ელ ბე“-ზე ზევიდან მსხდომ ხალხს მოხვდა. რის
შედეგადაც ადგილზე გარდაიცვალა დივიზიონელი გელა
შამანაური და გორდელი ზაზა კრიჭაშვილი. აფეთქების ტალღამ
საკმაოდ შორს გადააგდო დივიზიონის ერთი წევრი, რომელმაც
უძლიერესი კონტუზია და მრავლობითი ჭრილობა მიიღო.
მეორე ყუმბარა პირდაპირ „ემ ტე
ელ ბე“-ს მოხვდა. რის გამოც მანქანაშივე დაიწვა დივიზიონის კიდევ
ერთი წევრი პაატა არაბული. თიანეთის მახლობლად, სოფელ თრანში
გაზრდილმა უნიკალური სულისა
და შესაძლებლობის მეომარმა, ძმაკაცების გადარჩენას დაუფიქრებლად შესწირა თავი.
უგონოდ კონტუზირებული იყო
16 წლის „ემ ტე ელ ბე“-ს მძღოლიც.
ერთადერთი კაცი ეკიპაჟიდან,
რომელიც რაღაც საოცრებით ბრძოლის უნარს ინარჩუნებდა, იყო მამუკა კაჭკაჭიშვილი
(ხუთკუნჭულა). მამუკა არ გახლდათ ის პიროვნება, რომელიც
ზურგში ტყვიას დასთანხმდებოდა. წამში ამოვიდა ცეცხლმოკიდებული მანქანიდან. შეატყო რა, დასამალი ადგილი არ
ჰქონდა, ერთი დაიღრიალა:
- „ოხ თქვენი . . . “- და ინტენსიური სროლით პირდაპირ
მტრისკენ წავიდა.
საშველად გამოქცეულმა ხალხმა, რომელსაც „ემ ტე ელ ბე“-მ
სულ ოდნავ გაასწრო, გარკვევით დაინახა, როგორ ყვიროდა და
სროლით მირბოდა პირდაპირ მტრისკენ ხუთკუნჭულა, იმასაც
პაატა არაბული
- 156 -
მკვეთრად არჩევდნენ, მკერდიდან ზურგში გამჭოლად გამოსული უამრავი ტყვია შადრევნად როგორ აფრქვევდა სისხლს.
ერთხელ ჩაიმუხლა. ბოლო ძალა მოიკრიბა, კვლავ წამოდგა,
წელში გაიმართა და...
და მამუკა კაჭკაჭიშვილი (ხუთკუნჭულა) ავტომატური
იარაღის ჯერმა შუაზე გაჰკვეთა.
ამაოდ ცდილობდა დამხმარედ მოსული ხალხი რამის გაკეთებას. ვერც ჩაის ბუჩქებამდე და ვერც ახლად აფეთქებულ „ემ ტე ელ
ბე“-მდე მათ ვერ მიაღწიეს.
გაიგეს რა არტილერიის გაჭირვება, ახლომდებარე პოზიციებიდანაც მოცვივდნენ დასახმარებლად ქართველი მეომრები.
გამოჩნდა „ბეემპე“-ს ტიპის ჯავშანტექნიკაც. კვლავ ატყდა
უშეღავათო ბრძოლა, მაგრამ ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარების
სეტყვაში ჯავშანტექნიკაც აგვიფეთქეს. მძიმედ დაჭრილი
მემანქანე ძლივს გამოიყვანეს ბრძოლის ველიდან.
ჩასაფრებული მტრის ბოლო ეშელონი დაუძლეველი ბარიერი
გამოდგა. მათთან ბრძოლას დამხმარე ძალის 4 წევრი კიდევ
შეეწირა. მაგრამ მაინც მოახერხა ამ ძალამ „ემ ტე ელ ბე“-მდე
მიღწევა და მის გარშემო დაღუპულები და „ემ ტე ელ ბე“-ს
აფეთქებიდან საოცრებით გადარჩენილი დივიზიონის ერთადერთი დაჭრილი წევრის გამოყვანა. ეს კაცი აფეთქების ტალღამ
საკმაოდ შორს, ჩვენების მხარეს გადმოაგდო.
სამწუხაროდ, აფხაზებმა დაასწრეს ჩვენებს და 16 წლის
კონტუზირებული მძღოლი ტყვედ ჩაიგდეს.
ამის პარალელურად, პირველ ეტაპზე შესული ჯგუფი
ბრძოლას განაგრძნობდა და თან ნელა უკან იხევდა. ჩაის ბუჩქებში
ჯგუფებად გაშლილი, ბოლო ძალებით ცდილობდნენ წინააღმდეგობა გაეწიათ ასეულობით მეტრზე გაშლილი მოწინააღმდეგისთვის. ორ საათზე მეტ ხანს იბრძოდნენ ბიჭები. დღესაც
- 157 -
ვერ ვხვდები, საფარის გარეშე, მხოლოდ ჩაის ბუჩქებში, ამდენი
ხანი როგორ გაძლეს.
ორივე მხრიდან უშეღავათო ბრძოლა მიდიოდა, პირველ
წუთებში ბარძაყის არეში უმძიმესად დაჭრეს რუდიკა. სისხლდენის გაჩერება ვერაფრით ვერ მოხერხდა. გაუვალ ჩაის ბუჩქებში
ხოხვით გამოყავდათ.
რუდიკა ეხვეწებოდა მეომრებს:
- «Зря стараетесь, я всё равно умру. Оставьте здесь, я их отвлеку
и не теряйте драгоценное время.»
(ტყუილად წვალობთ, მაინც დავიღუპები, მე აქ დამტოვეთ,
მტერს გავაჩერებ, თქვენ კი ნუ დაკარგავთ ძვირფას დროს )
მაგრამ მეომრებმა რუდიკა არ მიატოვეს!
ჩაის გაველურებულ ბუჩქებში, ტყვიისა და ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარების წვიმაში უწევდათ ბიჭებს ბრძოლით
უკან დახევა. დაჭრილების რაოდენობაც მატულობდა.
დააფიქსირეს „ემ ტე ელ ბე“-ს აფეთქებაც და ჩვენი პოზიციის
მისადგომებთან მტრის ახალი საფარიც, რომელიც არნახული
ცეცხლით ებრძოდა მაშველად წამოსულ ხალხს. ეს იმის
მაუწყებელი იყო, რომ იგივე გზით უკან ვეღარ დაბრუნდებოდნენ. დაჭრილების რაოდენობა და ხარისხი შემოვლითი
გზით გამოსვლის საშუალებას არ იძლეოდა. ბიჭებმა ერთმანეთი
არ მიატოვეს! გადაწყვიტეს, ბრძოლა მიეღოთ და რაც
შეიძლებოდა, ძვირად გაეყიდათ საკუთარი სისხლი.
პლანტაციაში იმ მანძილზე გაიშალნენ, რომ ერთმანეთისთვის
ხმა მიეწვდინათ. სურდათ, კორდინირებულად ებრძოლათ. არც
დაჭრილებს შეუწყვეტიათ ბრძოლა. რუდიკამ იგრძნო, რომ
სისხლისგან იცლებოდა, ცოტა ხანში გონებასაც დაკარგავდა.
აიხსნა საკუთარი ტყვია-წამალი და ბიჭების მხარეს გადააგდო.
- «Ребята патроны возьмите и обо мне не волнуйтесь»-
- 158 -
(ტყვიები აიღეთ და ჩემზე ნუ ინერვიულებთ), - დაემშვიდობა
ძმებს რუდიკა.
- პულიმიოტჩიკი მოგვიკლეს - გაისმა პირველი სიკვდილის
მაუწყებელი ხმაც.
ანალოგიური შინაარსის შეძახილები მტრის ბანაკიდანაც
დაიძრა. მიხვდა მოწინააღმდეგე, რომ მარტივად ვერ აიღებდა
ჩვენებს. გამწარებულებმა ან შეშინებულებმა სრული ძალით
გახსნეს ცეცხლი. სავარაუდოდ, მათაც ვერ გაიგეს სად ან როგორ
იყვნენ ჩვენები მიმოფანტულნი და მთელი პლანტაცია ტყვიაში
გაახვიეს. არანაირი გამიზნული სროლა არ ყოფილა. მტერი
ტყვიით თიბავდა გაველურებულ ბუჩქებს. არც ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარებს აკლებდნენ ბრძოლას.
- მშვიდობით ბიჭებო! – „ვაი დედას“ მაგივრად შესძახა ავთო
წიკლაურმა და დაემშვიდობა თავის ძმებს.
- ბენო, როგორ ხარ? ბენო?-კითხულობდნენ ბიჭები მაგრამ ბენო
ვაშაკიძე ხმას აღარ იღებდა.
სადღაც 2 საათი გრძელდებოდა ეს ბრძოლა. თავი იჩინა
ტყვიის სიმცირემაც, ამიტომ ინტენსიურ ცეცხლს ჩვენები ვეღარ
ხსნიდნენ. დაჭრილი და დახოცილი ხალხის გამო საბრძოლო
მანევრმაც იკლო.
ტყვია სულ გაუთავდათ.
იღუპებოდა არტილერია, რომელსაც ანალოგიური სიტუაციიდან ბევრჯერ უხსნია ქართველი მეომრები, მაგრამ ახლა თავად
ჩავარდა გასაჭირში. მაშველი ძალის იმედიც არსაიდან ჩანდა.
ციტრუსამ სიმღერა დაიწყო. ცოცხლები აჰყვენ.
კიდევ უფრო დიდი სიმძლავრის ცეცხლი გახსნა მოწინააღმდეგემ. ბიჭების სიმღერა ნელ-ნელა გაჩერდა.
მტრის რამდენიმე ჯარისკაცი ფრთხილად შემოვიდა ჩაის
ბუჩქებში. შეშინებულები საკონტროლოდ შორიდან ესროდნენ
- 159 -
ტყვიას ჩვენი დაღუპული მეომრების ცხედრებს. გაველურებულ
პლანტაციაში მიმოფანტული დაჭრილი და დახოცილი მეომრები
საკმაოდ რთული მოსაძებნი იყო. ერთი აფხაზი პირდაპირ
შეეფეთა ზუსტად იმ დივიზიონელს, რომელიც სასწაულებრივად
ცოცხალი გადარჩა. ორივემ ერთდროულად ესროლა ერთმანთს.
ჩვენი ხელში და მუცელში დაიჭრა, აფხაზი კი უეჭველად მოკვდა, თორემ ეტყოდა თავის ხალხს, ჩვენი არტილერისტის სამალავს.
დღესაც არავინ იცის როგორ, მაგრამ პირველ ეტაპზე შესული
ბიჭებიდან ორი კაცი ირაკლი ქიმერიძე და ალექსანდრე
პაპაშვილი კიდევ ინარჩუნებდნენ ბრძოლის უნარს. ეტყობა, ისიც
კარგად დააფიქსირეს, რომ ბიჭები დაიღუპნენ. ერთადერთი, ვისი
ეჭვიც ჰქონდათ, სწორედ ეს დაჭრილი იყო. ამის უტყუარი
დასტურია ის, რომ მხოლოდ მას მიმართეს სახელით:
- წასვლას ვაპირებთ და თუ ცოცხალი ხარ, ნიშანი მოგვეციო.


ირაკლი და პაპიკა
- 160 -
სამწუხაროდ, რამე რომ ენიშნებინა, მას ამის შანსი არ ჰქონდა,
რადგან ბოლო სამი ტყვია აფხაზს დააცალა და თან ბუჩქებში
ჩამალულ მტერსაც კარგად უყურებდა, რომელსაც, სავარაუდოდ,
ვერ გაეგო, საიდან ან ვინ მოკლა მათი მებრძოლი.
ირაკლი ქიმერიძემ და ალექსანდრე პაპა-შვილმა ბრძოლის ველი
დატოვეს. დღესდღეო-ბით ცნობა არ გვაქვს, იყვნენ თუ არა ისინი
დაჭრილები, მაგრამ შემ-დეგმა მათმა ქმედებამ მტერს თავზარი დასცა.
არც მტერი და არც ბრძოლის ამ ეპიცენტრში მყოფი ჩვენი
ერთადერთი გადარ-ჩენილი არტილერისტიც არ მოელოდა იმ
ქმედებას, რაც ამ ორმა კაცმა ჩაიდინა.
ირაკლი და ალექსანდრე იმ ადგილებში ნაბრძოლები იყვნენ.
გამოსვლაც კარგად იცოდნენ როგორ შეეძლოთ და ჩასაფრებაც.
ასევე ორივემ იცოდა გზა, რომლითაც მტერი უკან დაბრუნდებოდა. იმის მაგივრად, რომ ცოცხლები გამოსულიყვნენ, ირაკლი
და პაპიკა მტერს პირიქით ჩაუსაფრდნენ.
ამასობაში მოგებულმა მხარემ აკრიფა ჩვენი ბიჭების იარაღი.
რამდენჯერმე ჩაუარეს გვერდი ჩვენს დაჭრილ არტილერისტს,
მაგრამ გაველურებულ ჩაის პლანტაციაში ერთი რიგის გამოტოვებით გაიარეს და ვერ შენიშნეს.
მტერი მოგებული ბრძოლიდან სახლში ნადავლით დაიძრა.
სავარაუდოდ, ნახევარი საათის შემდეგ 700-800 მეტრის
მოშორებით კვლავ განახლდა ბრძოლა. ორმა ავტომატმა მასიური
ცეცხლი გახსნა. ეს იმის მაუწყებელი იყო, რომ ირაკლიმ და
ალექსანდრემ უკვე თავის მოწყობილ მახეში გააბა მოწინააღმდეგე. ბრძოლა სადღაც ნახევარი საათი გაგრძელდა. ნელ-ნელა
მტრის მხარეს იარაღის რაოდენობამ იმატა. შემდეგ ჯერ ერთი
ავტომატი გაჩერდა ჩვენი მხრიდან, მერე - მეორე. მტრის იარაღი
კი კვლავაც ინტენსიურ სროლას განაგრძობდა. ბრძოლის ბოლო
ეტაპზე ორი ხელყუმბარის ხმა მოისმა. ბოლოს მესამეც აფეთქდა.
- 161 -
უტყუარი ინფორმაციით ბიჭებს ზუსტად სამი ხელყუმბარა
ჰქონდათ.
საარტილერიო დივიზიონმა კიდევ ერთხელ აუხსნა მტერს,
თუ ვისთან ჰქონდათ საქმე. ბიჭებმა თავისი სიცოცხლის ფასად
ძმების სისხლი აიღეს.
როდესაც ირაკლიმ და ალექსანდრემ ბრძოლა განაახლა,
მტერმა ჩაის პლანტაციები მიატოვა და იმ უბნისაკენ დაიძრა,
სადაც ბრძოლის ახალმა კერამ იფეთქა. ამან შანსი მისცა ჩაის
პლანტაციაში დარჩენილ ერთადერთ მებრძოლს, ჩვენი პოზიციებისკენ გამოსულიყო. ასე რომ, იმ დარტყმასთან ერთად,
რომელიც ბიჭების ქმედებამ აფხაზებს მიაყენა, ერთ მებრძოლს
კიდევ გადარჩენის შანსი მისცა.
ჩვენი მხრიდან ამ ბრძოლას 17 მეომარი შეეწირა.
საარტილერიო დივიზიონი

1) ავთო წიკლაური.
2) ბენო ვაშაკიძე.
3) რუდიკ ხაჩატრიანი.
4) გიორგი ლურსმანაშვილი (ციტრუსა)
5) ვანო სააკიანი.
6) ირაკლი ქიმერიძე.
7) ალექსანდრე პაპაშვილი (პაპიკა).
8) მამუკა კაჭკაჭიშვილი (ხუთკუნჭულა).
9) პაატა არაბული.
10) გელა შამანაური.(გველეშაპა)

გორდა

11) ზაზა კრიჭაშვილი (სპილო).
12) მამუკა პატარაია.
13) ნიკალაი ობერტინსკი (მიკოლა ხახოლი)
14) გელა ცირეკიძე (მოსე).

გოჩა ყარყარაშვილის სახელობის ცალკეული სადაზვერვო
ასეული

15) ავთო ფინცაკია (სტეკლოვატა)
16) ოლეგ გრიგორიანი (სომეხა)
17) დათო ლომსაძე (კოდალა)




ატვირთვა დავით ფეიქრიშვილი 16.03.2021





სამაჩაბლო 2008 გარდაცვლილ მებრძოლთა სია ფოტომასალით რეგიონის, ქალაქის, სოფლის მიხედვით.

1 0


შინაგან საქმეთა სამინისტრო რედ. ირმა ირემაძე

1 0


II საარმიო კორპუსი ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა პირველი ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 1


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-2 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

2 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-3 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-5 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-6 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-7 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა მე-8 ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 23-ე ბრიგადა `ცხუმი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსის 23-ე მოტომსროლელი ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


ბატალიონი "მონადირე" 20 მებრძოლის სია რედ. ირმა ირემაძე *

1 0


სოხუმის მოტომსროლელი ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე *

1 0


გაგრის ბატალიონი აფხ.1992-93წწ რედ. ირმა ირემაძე *

1 0


ლესელიძის ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


აფხაზეთის სამხედრო პოლიცია 81 მებრძოლი რედ. ირმა ირემაძე *

1 0


აფხაზეთის ა/რ საინფ.-სადაზვერვო სამსახური რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 24-ე ბრიგადა 250-ე ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 24-ე ბრიგადა 247-ე ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


მე-2 საარმიო კორპუსი 24-ე ბრიგადა 246-ე ბატალიონი რედ. ირმა ირემაძე

1 0


აფხაზეთის ომი


გამოგვიგზავნეთ თქვენი ქალაქის სოფლის გამოჩენილი ადამიანები ავტვირთავთ თქვენი სახელით

1 1


ერეკლე მეფის 300 წლისთავი 7 ნოემბერი 2020 მსვლელობის მონაწილეთა სია თელავი მცხეთა

1 1


ქალიშვილების და ჭაბუკების ხარკად აკრძალვა 1774 წელი ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის 23-ე მუხლი

1 0


შეიძლება დაგაინტერესოთ ნიმუში

1 0


საოჯახო წიგნის შექმნის რეკომენდაცია, ელექტრონული ნიმუში

1 0


გურიის რესპუბლიკა, გურიის მხვნელ-მთესველთა რესპუბლიკა 1905-1906 წლები

1 0


ერეკლე მეორე (1720-1798) 300 წელი დაბადებიდან ბრძოლების სია

1 0


ვინ იყვნენ საქართველოს ეკლესიის საჭეთმპყრობელები, რომლებიც მოკლეს. 6 ღვთისმსახური

3 0


თბილისის დაცემა 523-1921 წლები 25 ბრძოლა

1 0


აფხაზეთის ომის ზუსტი ქრონიკა 14 აგვისტო 1992 30 სექტემბერი 1993 წელი

1 0


საეკლესიო ახალი წელი 14(ძვ.სტ 1) სექტემბერია

1 0


დანელიების საგვარეულო ტექნოლოგია - ღვინის თაფლით დამუშავება მარტვილი

1 0


ირაკლი ოთარის ძე გოგოთიძე თუში მხედარი ალვანი მეფე ერეკლეს სიმბ. მხედარი

2 0


1759წელი მონებით ვაჭრობის აკრძალვა სოლომონ I (1735-1784) -ის მიერ

1 0


სიბრძნე გამონათქვამები

1 0


ანეგდოტი 7

1 0

 

საპატრიარქოს 25 მილიონის განკარგვის სია

1 0


რუის-ურბნისის კრების ძეგლწერა(დადგენილებები)

1 0


როლანდ აბულაძე 18 წლის მოიძია 31 მოგვარე სამხედრო პირი 1800-1920-იანი წლებში ცხინვალი სამაჩაბლო

2 0


კინდღის ბრძოლა ზურაბ მახარაძე – 01/06/1993 გადარჩენილი არტილერისტი ლალი ცერაძე სგან

1 0