სულ ვიზიტორი : 52182491
განთავსებული სტატია : 4458

მთავარი იუბილარი/ ხსენება

კულტურული მემკვიდრეობა/სხვა ღირშესანიშნაობა
კულტურული მემკვიდრეობა
ანჩისხატის ეკლესია (V-VI საუკუნეები) თბილისი, ქართლი ანჩისხატის ეკლესია (V-VI საუკუნეები) თბილისი, ქართლი ანჩისხატის ეკლესია (V-VI საუკუნეები) თბილისი, ქართლი ანჩისხატის ეკლესია (V-VI საუკუნეები) თბილისი, ქართლი

689      

ანჩისხატის ეკლესია (V-VI საუკუნეები) თბილისი, ქართლი

 ანჩისხატის ეკლესია - დღევანდელ დღეს ანჩისხატად წოდებული ეკლესია აგებულია მე-5 საუკუნის ბოლოსა და მე-6 საუკუნის დასაწყისშივახტანგ გორგასლისა და მისი ძის - დაჩის მიერ, ყოვლადწმინდა ღმრთისმშობილის შობის სახელზე. ეს იყო ერთადერთი ეკლესია თბილისში, სადაც მუსულმანთა 400 წლიანი ბატონობის დროსაც კი ზარი ყოველთვის ხმიანობდა და ამიტომ მასზარის ეკლესიასაცუწოდებდნენ მე-17 საუკუნის დასაწყისამდე, ვიდრე სოფელ ანჩიდან არ გადმოაბრძანეს მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატი, რომელსაც თან ჩამოჰყვა მისი მცველი - პეტრე მესხი.

 ანჩისხატის ეკლესია კლდეში ამოკვეთილ სარდაფზე დგას.იგი ერთ-ერთი უძველესი სამნავიანი ბაზილიკაა (ბაზილიკა - ქრისტიანული ეკლესიის უძველესი სახეობა. მართკუთხა ფორმის უგუმბათო ეკლესია). დროთა განმავლობაში მისმა ნაწილებმა მნიშვნელოვნად იცვალა სახე და განსაკუთრებით მე–17 საუკუნეში ჩატარებული აღდგენითი სამუშაოებისას (ამ პერიოდს განეკუთვნებიან აგურის ბოძები და თაღებიც). უძველეს ფრგამენტებს წარმოადგენენ თარაზულნაკერიანი, კვადრებით ამოყვანილი ფასადების ცალკეული ნაწილები, სარკმლები აღმოსავლეთის კედელზე, მთავარი თაღის და საკურთხევლის სარკმლის ნალისებრი მოყვანილობა, აბსიდა... 1958 წელს ჩატარდა სარესტავრაციო სამუშაოები, რის შედეგად გვიანდელი (მე–19 საუკუნის) ფერწერის ქვეშ გამოვლინდა მე–17 საუკუნის კედლის მხატვრობის ნაწილები. გარდა ამისა, ყურადღებას იპყრობს დასავლეთის შესასვლელის თავზე გამოვლენილი ნალისებრი ფორმის ლუნეტი. ლუნეტის მოხაზულობას და ამავე ფასადზე მოთავსებული ჯვრის გამოსახულებას მედალიონში პარალელები მოეპოვებათ ქართული ადრექრისტიანულ ძეგლებსა, და მათ შორის მე–5 საუკუნის შესანიშნავ ბაზილიკაზებოლნისის სიონზე.

 ბაზილიკის დასავლეთით, შავთელის ქუჩის პირას დგას აგურის სამრეკლო. იგი ცენტრში გაჭრილია შეისრული თაღით და ქუჩას აკავშირებს დაბალ ბაქანზე მდგარ ტაძართან. კარიბჭის თავზე მოქცეული წარწერა გვაუწყებს, რომ იგი აშენებულია ქართლის კათალიკოსის დომენტის მიერ 1675 წელს. სამრეკლოს არქიტექტურა (აგურის წყობის ხასიათი, შეისრული თაღები) დამახასიათებელია გვიანფეოდალური საქართველოსათვის, როდესაც ირანული გავლენა ხუროთმოძღვრებაშიც იკვლევს გზას.

 ანჩისხატის ტაძარი ყოველთვის არა მარტო სალოცავი ტაძარი, არამედ კულტურულ-საგანმანათლებლო კერაც იყო. სწორედ მის ეზოში არსებობდა სასულიერო სემინარია, სადაც ღებულობდნენ სასულიერო განათლებას, როგორც უფლისწულები, ასევე ქართველ თავად-აზნაურთა შვილები. 1755 წელს დიდმა კათოლიკოსმა ანტონ I განაახლა მტრისაგან დანგრეული სემინარია, რომელმაც იარსება ანტონ II-ის კათოლიკოსის რუსეთში იძულებით წასვლამდე (1811 ). დომენტი კათოლიკოსმა ანჩისხატის ეკლესიას აუშენა სამრეკლო, რომელიც დღესაც პირვანდელი სახითაა; შეაკეთა თვით ეკლესია და დაძველებული სამკვეთლოს წინა მხარე, განაახლა თავისი სასახლე, ააშენა სახლი მოსამსახურეთათვის და ყრმათა სასწავლებლად. რაც თვით ვერ მოასწრო, მისმა მოადგილემ, შემდგომ კი კათოლიკოსმა ნიკოლოზმა დაამთავრა.

 მიუხედავად აღა-მაჰმად-ხანის უამრავი შემოსევებისა და როსტომ მეფის მიერ მრავალი სპარსული წეს-ჩვეულების შემოღებისა, დედოფალ მარიამისა და კათოლიკოსების - ქრისტეფორეს, დომენტისა და ნიკოლოზის - მეოხებით საქართველოში არც ქრისტიანობა შესუსტებულა და მხატვრობამაც და მწერლობამაც ძალიან დიდი ნაბიჯებით წაიწია წინ. ანჩისხატის ეკლესია იყო სწავლა-განათლების უპირველესი კერა, რომელიც თავისთან იზიდავდა არა მარტო ქართველებს, არამედ სომხებსა და თათრებსაც კი.

 ანჩისხატის ეკლესიის ყველაზე დიდი სიწმინდეუფლის ხელთუქმნელი ხატი - მსოფლიო საქრისტიანოს უდიდესი სიწმინდეა, რომელიც სამწუხაროდ მლოცველთათვის მიუწვდომელია, რადგან საქართველოს ხელოვნების მუზეუმის ოქროს ფონდშია დაცული. საკურთხეველშია დაბრძანაბული ზუსტი ასლი, ხოლო ამბიონზე კი უფრო ადრინდელი დაწერილი ასლია. ტაძარში, ამბიონის წინ, სამეფო ტახტის გვერდით არის ძვირფასად შემკული ანჩისხატის ფოტოპირი. ანჩისხატის ეკლესიაში ინახებოდა ღმრთისმშობლის ძვირფასი ხატი, რომელსაც უკან 22 უჯრა ჰქონდა. იქ ინახებოდა წმიდანთა ნაწილები, მათ შორის ღმრთისმშობლის კაბისა და სარტყლის ნაჭერიმძივი, თმის ნაწილი და სხვა. ეს ხატი დაიკარგა ბოლშევიკების შემოსევის დროს და დღესაც არ ვიცით სად არის.

 ანჩისხატის მხატვრობა განახლებულია ჯერ ნიკოლოზ კათოლიკოსის მიერ 1680 . შემდეგ 1714 . უამრავი ფრესკებიდან დღეისათვის სრულყოფილად შემონახულია რამდენიმე ფრესკა, რომელთაგან ყველაზე მნიშვნელოვანია .. „ხე ცხოვრებისა“. ეს ფრესკა საკურთხევლის ზემოდან იწყება და გუმბათის ყელამდე ადის. ხის ქვეშ წევს იესე - დავით წინასწარმეტყველის მამა. შუაში არის ღმრთისმშობელი მარიამი, ხოლო თავში კი იესო ქრისტე. ამ ფრესკას კიდევ უწოდებენ ქრისტეს ხორციელი ცხოვრების გენეალოგიის ხეს, რადგანაც ხორციელად იგი იშვა დავით წინასწამეტყველის შტოდან. ტოტებზე არიან ბაგრატოვანი მეფეები, რაც მიუთითებს, რომ ჩვენი მეფეები დავით მეფის შთამომავლნი არიან. ამიტომ ფრესკას მესამე სახელითაც მოიხსენიებენ: „ბაგრატოვანთა გენეალოგიის ხე“ (ამ ფრესკას, საეკლესიო გადმოცემით, მე-14 საუკუნის ფრესკად თვლიან.)

 ანჩისხატის ეკლესიის დღესასწაულია 29 აგვისტო. მას ანჩისხატობა ეწოდება. ამავე დღეს მარტყოფში აღინიშნება მამა ანტონობა ანუ მარტყოფობა, რადგან მე-6 საუკუნეში მამა ანტონმა შემოაბრძანა კეცზე ამოტვიფრული პირი მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატისა და მას მარტყოფში აუშენა .. „ღვთაების ეკლესია


მარიამ როსებიშვილი





ბირკიანის ღვთისმშობლის ეკლესია VIII-IX სს სოფ.ბირკიანი ახმეტა კახეთი

3 0


ტბეთის მონასტერი X-XVI საუკუნე ართვინი ტაოკლარჯეთი

13 0


გორის ღვთისმშობლის შობის ტაძარი (1806-10) გორი ქართლი

5 0


ოთხთა X საუკუნე მართმადიდებლური ტაძარი სოფ. თექალდე ართვინი ტაო კლარჯეთი თურქეთი

9 0


თავკავთა წმ. გიორგის ეკლესიით და ციხესიმაგრით დახ. X საუკუნიდან გზა სოფ. წინარეხი კასპი ქართლი კახი მუხიგულაშვილი სგან

21 0


იდლეთის იოანე ნათლიმცემლის ეკლესია VI საუკუნე სოფ. იდლეთი კასპი ქართლი კახი მუხიგულაშვილი სგან

12 0


სანაგირე X-XI წმ. გიორგის ტაძარი სოფ. ვაზისუბანი გურჯაანი კახეთი აბესალომ ტურაშვილი სგან

4 0


ბარცანა ღვთისმშობლის ეკლესია VIII-IX საუკუნეები შილდა, ყვარელი. ყვარელი

1 0


ახიზა V საუკუნე ციხე ქალაქი კლარჯეთი

1 0


კვეტერა VIII საუკუნე ციხე ქალაქი ახმეტა, კახეთი

9 0


აკურის მამადავითი მე-9-ე საუკუნე სოფ. აკურა, თელავი, კახეთი

14 0


ფოთის ღვთისმშობლის შობის საკათედრო ტაძარი 1907 წელი tspress.ge სგან

15 0


წმიდა გიორგის ვარდისუბნის ტაძრის ნანგრევები, სამნავიანი ბაზილიკა, შუა საუკუნეები, ვარდისუბანი , თელავი, კახეთი

12 0


ვახტანგ გორგასალი მეფე მეტეხი 1959 წელი ინიციატორი ვასილ მჟავანაძე, მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი

8 0


კაბენის მომასტერი XII-XII საუკუნე, კიკეთი, თეთრი წყარო, ქვემო ქართლი თოკო სებისკერაძისგან

10 0


ქართვლის დედა 1958 წელი ხის ქანდაკება ინიციატორი ვასილ მჟავანაძე, მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი. დავით ფეიქრიშვილისგან

5 0


სოფელი გურჯაანი წმიდა გიორგის(ქაშუეთის) ტაძარი XVIII საუკუნე სოფელი გურჯაანი, გურჯაანი, კახეთი ნანუკა ღვინაშვილისგან

13 0


ლექეთი(ლექართი) წმიდა ნინოს ტაძარი უფრო V-Vi საუკუნე, ლექეთი(ლექართი), კახი, საინგილო, აზერბეიჯანი

10 0


დათუნას ეკლესია X-XI საუკუნე, სოფელი დათუნა, შამილის რ-ნი, დაღესტანი, რუსეთი

8 0


გონიოს(აფსაროსი) ციხე ძვ,წელთაღრიცხვისთ II საუკუნე, გონიო, ბათუმი, აჭარა. ქეთევან ფეიქრიშვილისგან.

26 0


ქვემო არხიზი IX-XI საუკუნე,წმიდა ნიკოლოზი, სამება ტაძრები კარაჩავო-ჩერქეზეთი, რუსეთი.

17 0


კულტურული მემკვიდრეობა


გამოგვიგზავნეთ თქვენი ქალაქის სოფლის გამოჩენილი ადამიანები ავტვირთავთ თქვენი სახელით

1 1


ერეკლე მეფის 300 წლისთავი 7 ნოემბერი 2020 მსვლელობის მონაწილეთა სია თელავი მცხეთა

1 1


ქალიშვილების და ჭაბუკების ხარკად აკრძალვა 1774 წელი ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის 23-ე მუხლი

1 0


შეიძლება დაგაინტერესოთ ნიმუში

1 0


საოჯახო წიგნის შექმნის რეკომენდაცია, ელექტრონული ნიმუში

1 0


გურიის რესპუბლიკა, გურიის მხვნელ-მთესველთა რესპუბლიკა 1905-1906 წლები

1 0


ერეკლე მეორე (1720-1798) 300 წელი დაბადებიდან ბრძოლების სია

1 0


ვინ იყვნენ საქართველოს ეკლესიის საჭეთმპყრობელები, რომლებიც მოკლეს. 6 ღვთისმსახური

3 0


თბილისის დაცემა 523-1921 წლები 25 ბრძოლა

1 0


საეკლესიო ახალი წელი 14(ძვ.სტ 1) სექტემბერია

1 0


დანელიების საგვარეულო ტექნოლოგია - ღვინის თაფლით დამუშავება მარტვილი

1 0


მებრძოლ უღმერთოთა კავშირი 1928-1947წწ 202 ათასი წევრი საქართველოში მუკი

2 1


ირაკლი გურამის ძე სამუშია 1976 ჩოხოსანი სოფ. ფშაფი გულრიფში აფხაზეთი

1 0


ირაკლი ოთარის ძე გოგოთიძე თუში მხედარი ალვანი მეფე ერეკლეს სიმბ. მხედარი

2 0


1759წელი მონებით ვაჭრობის აკრძალვა სოლომონ I (1735-1784) -ის მიერ

1 0


სიბრძნე გამონათქვამები

1 0


ანეგდოტი 7

1 0

 

საპატრიარქოს 25 მილიონის განკარგვის სია

1 0


რუის-ურბნისის კრების ძეგლწერა(დადგენილებები)

1 0


როლანდ აბულაძე 18 წლის მოიძია 31 მოგვარე სამხედრო პირი 1800-1920-იანი წლებში ცხინვალი სამაჩაბლო

2 0