ნადარეიშვილთა გვარის წარმომადგენლები ძველთაგანვე სასულიერო მოღვაწეები იყვნენ. აკადემიკოსი გ. ჩიტაიას სახელობის ეთნოგრაფიულ მუზეუმში დაცულია ლაზი ოსტატების მიერ წაბლის ხისგან დამზადებული კოლხური ოდა-სახლი. ამ სახლში ცხოვრობდა გრიგოლის მამის, გიგო ნადარეიშვილისა და სოფიო ჭანტურიას ღვთისმოსავი ოჯახი. გრიგოლი უფროსი ვაჟი იყო. მან სოხუმის გიმნაზია ოქროს მედალზე დაამთავრა, მაგრამ მამის გარდაცვალების გამო სწავლის გაგრძელება ვერ შეძლო და იძულებული გახდა, რომ ოჯახზე ეზრუნა.
გრიგოლი უაღრესად ნიჭიერი და გამორჩეული გარეგნობის ყოფილა. გიმნაზიაში სწავლისას ყველას აკვირვებდა თავისი მახვილი გონებითა და სიბეჯითით, განათლებული ქართველობა მასზე დიდ იმედებს ამყარებდა. სიყმაწვილეში რევოლუციური იდეებით იყო გატაცებული, რასაც იმხანად „ერთობის საქმეს“ ეძახდნენ. მაგრამ მაღალი იდეალების მქონე პიროვნებას გაუჭირდა რევოლუციონერთა საბრძოლო მეთოდების მიღება. იგი მალე ჩამოშორდა მედროვეებს და მორწმუნე ოჯახში აღზრდილმა შვება ეკლესიაში პოვა.
მან მალე იპოვა სულიერი მოძღვარი, „კაცი ზეცისა და ანგელოზი ქვეყანისა“, ქართველთა დიდი მნათობი – ალექსი ბერი. შემორჩენილია ალექსი ბერის მიმოწერა (ლექსის სახით) რამდენიმე ადამიანთან. ერთ-ერთი ლექსი გრიგოლს ეძღვნება:
ჭაბუკო ბატა (ასე ეძახდნენ შინაურობაში ვასილს),
არ გშვენის ესდენ, გულის
სიჩვილე, სულის მასუსტად,
სიმხნე სიჯაბნის დამთრგუნველია,
ჯვარსა არ შვენის, რო შეხვდე სუსტად.
ძალა იმოსე, ვიწროა სავალ,
მხნეობით საძლევ შესავალადა,
წმინდათა ტანჯვა გაითვალწინე,
გოლგოთა გიწვევს აღსავალადა.
ტკბილი უმწაროდ ვინ
გამოიცნოს, ორთავეს გემოს
უხილველადა,
ერთმა მეორე მაშინ
გააცნოს, როს გემო შედის
საცნობელადა.
იბრძვის ბოროტი, გზა შეგიშალოს,
სატრფო იდეა შორს გაისროლოს,
მით არჩევანი სირცხვილით
მოსოს და შენ წყვდიადში
გადაგისროლოს.
მაგრამ ხვიმირში გონებას
ნუღა დაამწყვდევ საბნელოდ...
ფართოდ ანათე, ახედვე, ნუ
გიჩნს გზა ღვთისა საძნელოდ,
გმირობა სოფლად ძვირია,
სიგლახე ქუჩად ღიღინობს,
სიტყვა საქმეა გმირთათვის,
არ ბალღურ გრძნობით ტიკტიკობს.
დეე, რაც იქმნეს, გადახდეს,
კიცხვა თუ ბასრვა ჭორებით,
შენ ეკუთვნოდე იმ გმირთა,
ვინც არ ღორდება ოცნებით.
ამ ლექსით ღირსი ალექსი ამხნევებს მორჩილების გზაზე შემდგარ მოწაფეს, საღვთო შურით აღძრავს მას და მომავალი სულიერი ბრძოლისთვის განაწყობს. ოცდაშვიდი წლის ვასილ ნადარეიშვილი დაემოწაფა გამოცდილ მოღვაწეს და ბოლომდე მიენდო მას. ჭაბუკის გულში აღარ იყო ადგილი ეჭვისა და მერყეობისთვის. მან სოფლისგან განდგომისა და მონაზვნობის გადაწყვეტილება მიიღო.
ღირსი ალექსი ბერობის მსურველებს ათონის წმ. მთაზე აგზავნიდა. მოძღვარმა ვასილიც აკურთხა იქ გასამგზავრებლად და მონაზვნური ცხოვრების გამოცდილების მისაღებად. წმ. მთაზე სამოღვაწეოდ მიმავალი ქართველები, უპირველესად, იერუსალიმს მოილოცავდნენ. ეს ტრადიცია ძველთაგანვე დამკვიდრებული იყო საქართველოში. გრიგოლიც ასე მოიქცა, 1908 წ. იგი ოდესაში, იქიდან კი იერუსალიმში გაემგზავრა. მაცხოვრის საფლავისა და წმინდა მიწის მოლოცვის შემდეგ ათონის მთაზე ავიდა.
1910 წ. ვასილი ათონზე ბერად აღიკვეცა. როგორც ცნობილია, იღუმენ ბენედიქტეს (ბარკალაია) ძალისხმევით, ათონის წმ. მთაზე იოანე ღვთისმეტყველის ქართული სავანე დაარსდა, სადაც მოღვაწეობდნენ მაღალი სულიერებითა და ღვთივსათნო ცხოვრებით გამორჩეული ქართველი ბერები. იმჟამად ათონზე უმძიმესი ვითარება იყო, ქართველები ბერძნებისგან საშინელ დევნასა და შევიწროებას განიცდნიდნენ. სავანის წინამძღვარი გახლდათ სქემმღვდელ-მონაზონი იონა (ხოშტარია). წმ. იოანე ღვთისმეტყველის სავანემ 1919 წლამდე იარსება. ქართველი ბერების მცირე ჯგუფმა წმინდა მთა დატოვა და სამშობლოში დაბრუნდა, უმეტესი ნაწილი კი ათონზე დარჩა.
გრიგოლი ამ მოვლენებამდე რამდენიმე წლით ადრე (სავარაუდოდ, 1912) დაბრუნდა საქართველოში. მოგვიანებით იგი კეთილად იგონებდა წმ. მთაზე გატარებულ წლებს და იმასაც, თუ როგორ გადაეყარა ტყეში უზარმაზარ დათვს, რომელიც მშვიდობიანად გაშორდა.
სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ გრიგოლი „მთავარანგელოზთა კუნძულის“ სავანეში ღირსი ალექსის სულიერი ხელმძღვანელობით შეუდგა მოღვაწეობას. ალექსი ბერმა 1917 წ. დაითხოვა მონასტრის ძმობა და დაყუდებულ მოღვაწეობას შეუდგა. ათონურ ტრადიციებზე აღზრდილმა და ღირსი ალექსის სულიერ სიბრძნეს ნაზიარებმა გრიგოლმაც, მოძღვრის კურთხევით, განდეგილობის გზა აირჩია.
სიწმინდეს, როდესაც იგი სულის მოთხოვნილებად იქცევა, ბუნებრივად მიჰყავს ადამიანი მკაცრი ასკეტური ცხოვრებისკენ. იესოს ლოცვა − მწვერვალია ასკეტური მოღვაწეობისა და გზა სრულყოფილებისა. ამ გზას დაადგა ბერი გრიგოლი, რომელსაც მთელი სიცოცხლის განმავლობაში არასოდეს შეუწყვეტია ლოცვა.
მალე ისევ დადგა ძნელბედობის ჟამი. 1921 წ. ბოლშევიკურმა რუსეთმა საქართველო დაიპყრო. იმ ხანებში გრიგოლი მშობლიური სოფლის ტყეში პატარა, უსარკმლო ხულაში მოსაგრეობდა. ერთხელ, შინ სტუმრად მისულმა, შემთხვევით ნახა, რომ მორწმუნე მეზობელს თანასოფლელები ეკამათებოდნენ. ამ დროს კომუნისტები სოფლად კოლმეურნეობებს აყალიბებდნენ და იქვე სტუმრად აბაშის აღმასკომის თავმჯდომარეც მისულიყო. გრიგოლი გამოესარჩლა მეზობელს და რელიგიურ თემაზე საუბარი კამათში გადაიზარდა. ბერთან დაპირისპირებული აღმასკომის თავმჯდომარე სასტიკად დამარცხდა და არ აპატია სახალხოდ შერცხვენა.
1935 წ. გაზაფხულის შუაღამეს სახლს ალყა შემოარტყეს და წაიღეს საეკლესიო წიგნები და პირადი ნივთები. გრიგოლი იმავე ღამეს დააპატიმრეს. იგი სისხლის სამართლის კოდექსის 58-10 მუხლით (აგიტაცია ან პროპაგანდა, რომლებიც შეიცავს საბჭოთა ხელისუფლების დამხობის მოწოდებას) გაასამართლეს და სამი წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს ყარაღანდის შრომა-გასწორების ბანაკში. ყარაღანდაში იგი ქვანახშირის მაღაროებში მუშაობდა. გრიგოლი 1938 წ. გაზაფხულზე გაათავისუფლეს. გადასახლებაში ჯანმრთელობა საგრძნობლად შეერყა – ფეხები მოეყინა და ყავარჯნებით ძლივს გადაადგილდებოდა.
გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ და მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ბერი სოფელში იშვიათად გადიოდა, მხოლოდ მორწმუნეებთან ურთიერთობდა, კერძოდ, მეზობლად მცხოვრებ ხანდაზმულ მონაზონ დებთან მართა და მატა ნადარეიშვილებთან. ახლო სულიერი ურთიერთობა ჰქონდა არქიმანდრიტ ლუკასთან (ნადარეიშვილი), რომელიც თავის დროზე გრიგოლის დახმარებით მოხვდა ათონის მთაზე, სადაც გაიღრმავა ბერმონაზვნური ცხოვრების გამოცდილება. არქიმანდრიტი ლუკა მოღვაწეობდა აფხაზეთში და იგი ყოველთვის დიდი მოკრძალებითა და სიყვარულით მოიხსენიებდა თავის სულიერ ძმას გრიგოლს.
ამქვეყნიურ ამაოებას განრიდებული ბერი შინაგან ლოცვასა და მდუმარებაში იმყოფებოდა. იგი, ყოველთვის გონებამოკრებილი, ზომიერი და მოკრძალებული, არაამქვეყნიურ სიმშვიდესა და სითბოს გამოასხივებდა. ზედმიწევნით იყო განსწავლული წმ. წერილსა და ასკეტურ ლიტერატურაში, შესანიშნავად ფლობდა ბერძნულ და რუსულ ენებს. თანდაყოლილი მკვირცხლი და საზრიანი ბუნების გამო შეეძლო გადაწყვეტილების სწრაფად მიღება, მის მახვილ მზერას კი არაფერი გამოეპარებოდა. ღვაწლმოსილი ბერი ანდერძისამებრ დედის – სოფიო ჭანტურიას გვერდით დაკრძალეს.
დიაკ. გ. მაჩურიშვილი
ლიტერატურა
გრიგოლ ბერი, ცხოვრება და მოღვაწეობა, წერილები, სუჯუნის წმ. გიორგის დედათა მონასტერი, 2015.
ბერი გრიგოლი, ერისკაცობაში –-– ვასილ ნადარეიშვილი, დაიბადა 1881 წელს აბაშის რაიონის სოფ. ონტოფოში. ნადარეიშვილთა გვარის წარმომადგენლები ძველთაგანვე სასულიერო მოღვაწეები იყვნენ. აკად. გიორგი ჩიტაიას სახ. ეთნოგრაფიულ მუზეუმში დაცულია ლაზი ოსტატების მიერ წაბლის ხისგან დამზადებული კოლხური ოდასახლი. ამ სახლში ცხოვრობდა გიგო ნადარეიშვილისა და სოფიო ჭანტურიას ლვთისმოსავი ოჯახი. უფროსი ვაჟი ვასილი, „ბატა“, როგორც მას შინაურები უწოდებდნენ, გახლდათ ბერი გრიგოლი. ბატამ სოხუმის გიმნაზია ოქროს მედალზე დაამთავრა, მაგრამ მამის გარდაცვალების გამო სწავ– ლის გაგრძელება ვერ შეძლო და იძულებული იყო, ოჯახზე ეზრუნა. ბატა უაღრესად ნიჭიერი და გამორჩეული გარეგნობის ყოფილა. გიმნაზიაში სწავლისას ყველას აკვირვებდა თავისი მახვილი გონებითა და სიბეჯითით, განათლებული ქართველობა მასზე დიდ იმედებს ამყარებდა. სიყმაწვილეში რევოლუციური იდეებით იყო გატაცებული, რასაც იმხანად „ერთობის საქმეს“ ეძახდნენ. მაგრამ მაღალი იდეალების მქონე პიროვნებას გაუჭირდა რევოლუციონერთა საბრძოლო მეთოდების მიღება. იგი მალე ჩამოშორდა მედროვეებს და მორწმუნე ოჯახში აღზრდილმა შვება ეკლესიაში ჰპოვა. განგებამ სხვა გზით წარმართა ბატა ნადარეიშვილის ცხოვრება, უფალი ღვთივსათნო ჭაბუკს დიდი
42-1 საპატრიარქოს უწყებანი N42 17-23 დეკემბერი 2015წ გვ.17
ბერი გრიგოლი (ნადარეიშვილი) 1881 -–– 1945 (გაგრძელება)
ღვაწლისთვის ამზადებდა. მან მალე იპოვა სულიერი მოძღვარი, „კაცი ზეცისა და ანგელოზი ქვეყანისა“, ქართველთა დიდი მნათობი -– ალექსი ბერი. იმ ხანებში პატრიოტული სულისკვეთებით განმსჭვალული ბევრი კეთილსინდისიერი ახალგაზრდა ქვეყნის უკეთესი მომავლისათვის თავგანწირულად იბრძოდა, მაგრამ ვისაც სარწმუნოება ჰქონდა, მოვლენების არსს ადვილად ჩასწვდა. ამ მხრივ ალექსი ბერმა დიდი ღვაწლი გასწია. კეთილი მწყემსი, თავისი ღვთივსულიერი სწავლებით, ახალ თაობას სულიერ ხედვას უვითარებდა, დაუღალავად შეაგონებდა, წვრთნიდა და მათ უმწიფარ გონებას ათეისტური ღვარძლისაგან განწმედდა. არამცირედნი იყვნენ ისინი, ვინც კეთილად შეიტკბო მისი მოძღვრება, ჩამოშორდა ამ სოფლის ამაოებას და ცხონების გზას დაადგა, მათ რიცხვში იყო ბატა ნადარეიშვილიც. შემორჩენილია ალექსი ბერის ლექსითი მიმოწერა რამდენიმე ადამიანთან, ერთ–ერთი ლექსი მამა გრიგოლს „ ეძღვნება. საბერო ბატა ნადარეიშვილს: ჭაბუკო ბატა, არ გშვენის ესდე6, გულის სიჩვილე, სულის მასუსტად, სიმხნე სიჯაბნის დამთრგუნველია, ჯვარსა არ შვენის, რო შეხვდე სუსტად. ძალა იმოსე, ვიწროა სავალ, მხნეობით საძლევ შესავალადა, წმინდათა ტანჯვა გაითვალწინე, გოლგოთა გიწვევს აღსავალადა. ტკბილი უმწაროდ ვინ გამოიცნოს, ორთავეს გემოს უხილველადა, ერთმა მეორე მაშინ გააცნოს, როს გემო შედის საცნობელადა. იბრძვის ბოროტი, გზა შეგიშალოს, სატრფო იდეა შორს გაისროლოს, მით არჩევანი სირცხვილით მოსოს და შენ წყვდიადში გადაგისროლოს. მაგრამ ხვიმირში გონებას ნუღა დაამწყვდევ საბნელოდ... ფართოდ ანათე, ახედვე, ნუ გიჩნს გზა ღვთისა საძნელოდ, გმირობა სოფლად ძვირია, სიგლახე ქუჩად ღიღინობს, სიტყვა საქმეა გმირთათვის, არ ბალღურ გრძნობით ტიკტიკობს. ჯ დეე, რაც იქმნეს, გადახდეს, კიცხვა თუ ბასრვა ჭორებით, შენ ეკუთვნოდე იმ გმირთა, ვინც არ ღორდება ოცნებით. ამ მშვენიერი ლექსით ღირსი ალექსი ამხნევებს მორჩილების გზაზე შემდგარ მოწაფეს, საღმრთო შურით აღძრავს მას და მომავალი სულიერი ბრძოლისათვის განაწყობს. ოცდაშვიდი წლის ბატა ნადარეიშვილმა გულისხმაჰყო ალექსი ბერის ღირსება, დაემოწაფა გამოცდილ მოღვაწეს და ბოლომდე მიენდო მას. ჭაბუკის გულში აღარ იყო ადგილი ეჭვისა და მერყეობისათვის. მან სოფლისგან განდგომისა და მონაზვნობის გადაწყვეტილება მიიღო.
ღირსი ალექსი ბერობის მსურველთ ათონის წმინდა მთაზე აგზავნიდა. მოძლვარმა ბატაც აკურთხა ათონზე გამგზავრებულიყო და იქ მიეღო მონაზვნური ცხოვრების გამოცდილება. წმინდა მთაზე სამოღვაწეოდ მიმავალი ქართველები, უპირველესად, იერუსალიმს მოილოცავდნენ. ეს ტრადიცია ძველთაგანვე დამკვიდრებული იყო საქართველოში. ბატაც ასე მოიქცა, 1908 წელს იგი ჯერ ქ. ოდესაში და იქიდან იერუსალიმში გაემგზავრა, მაცხოვრის საფლავისა და წმინდა, მიწის მოლოცვის შემდეგ კი ათონის მთაზე. 1910 წელს ვასილ ნადარეიშვილი ათონზე ბერად აღიკვეცა. როგორც ცნობილია, იღუმენ ბენედიქტეს (ბარკალაია) ძალისხმევით, ათონის წმინდა მთაზე იოანე ღვთისმეტყველის ქართული სავანე დაარსდა, სადაც მოღვაწეობდნენ მაღალი სულიერებითა და ლვთივსათნო ცხოვრებით გამორჩეული ქართველი ბერები. იმჟამად ათონზე უმძიმესი ვითარება იყო, ქართველები ბერძნებისაგან საშინელ დევნასა და შევიწროებას განიცდიდნენ. ამ დროისთვის სავანის წინამძლვარი გახლდათ სქემმლვდელ-მონაზონი იონა (ხოშტარია). წმ. იოანე ღვთისმეტყველის სავანემ 1919 წლამდე იარსება, ქართველი ბერების მცირე ჯგუფმა წმინდა მთა დატოვა და სამშობლოში დაბრუნდა, უმეტესი ნაწილი კი ათონზე დარჩა. გრიგოლ ბერი ამ მოვლენებამდე რამდენიმე წლით ადრე (სავარაუდოდ, 1912 წელს) დაბრუნდა საქართველოში. მოგვიანებით იგი კეთილად იგონებდა წმინდა მთაზე გატარებულ წლებს, იმასაც, თუ როგორ გადაეყარა ტყეში უზარმაზარ დათვს, რომელიც მშვიდობიანად გაშორდა. ამის შემდეგ გრიგოლ ბერი „მთავარანგელოზთა კუნძულის“ სავანეში, ღირსი ალექსის სულიერი ხელმძლვანელობით შეუდგა მოღვაწეობას, ალექსი ბერმა 1917 წელს დაითხოვა მონასტრის ძმობა და დაყუდებულ მოღვაწეობას შეუდგა. ათონურ ტრადიციებზე აღზრდილმა და ღირსი ალექსის სულიერ სიბრძნეს ნაზიარებმა მამა გრიგოლმაც, მოძღვრის კურთხევით, განდეგილობის გზა აირჩია. სიწმინდეს, როდესაც იგი სულის მოთხოვნილებად იქცევა, ბუნებრივად მიჰყავს ადამიანი მკაცრი ასკეტური ცხოვრებისაკენ. იესოს ლოცვა მწვერვალია ასკეტური მოღვაწეობისა და გზა სრულყოფილებისა. ამ გზას დაადგა ბერი გრიგოლი, მთელი სიცოცხლის განმავლობაში მას არასოდეს შეუწყვეტია ლოცვა.
42-2 საპატრიარქოს უწყებანი N42 17-23 დეკემბერი 2015წ გვ.18
ბერი გრიგოლი (ნადარეიშვილი) 1881 -–– 1945 (გაგრძელება)
ძალიან მალე ისევ დადგა ძნელბედობის ჟამი. 1921 წელს ბოლშევიკურმა რუსეთმა საქართველოს ანექსია გამოაცხადა. დამყარდა კომუნისტური ტირანია ჟამი ნგრევისა, სიცრუისა და ძალადობისა. დაიწყო ეკლესიის მსახურთა სასტიკი დევნა. | იმ ხანებში გრიგოლ ბერი მშობლური სოფლის ტყეში უსარკმლო პატარა ხულაში მოსაგრეობდა. ერთხელ, შინ სტუმრად მისული, შემთხვევით შეესწრო მორწმუნე მეზობელს როგორ ეკამათებოდნენ თანასოფლელები, იმ დროს კომუნისტები კოლმეურნეობებს აყალიბებდნენ სოფელში სტუმრად აბაშის ალმასკომის თავმჯდომარეც ჩამოსულიყო. გრიგოლი გამოესარჩლა მეზობელს, რელიგიურ თემაზე საუბარი კამათში გადაიზარდა. ბერთან დაპირისპირებული აღმასკომის თავმჯდომარე სასტიკად დამარცხდა და ბოლშევიკმაც არ აპატია სახალხოდ შერცხვენა. 1935 წლის გაზაფხულზე შუაღამეს სახლს: ალყა შემოარტყეს, წაიღეს საეკლესიო წიგნები და პირადი ნივთები. მამა გრიგოლი იმავე ღამეს დააპატიმრეს (როგორც ირკვევა, ბერი გრიგოლი სისხლის სამართლის კოდექსის 58-10 მუხლით (აგიტაცია ან პროპაგანდა, რომელიც შეიცავს საბჭოთა ხელისუფლების დამხობის მოწოდებას) გაასამართლეს და მიუსაჯეს სამი წლით თავისუფლების აღკვეთა ქ. ყარაღანდის შრომაგასწორების ბანაკში). ყარაღანდაში იხდიდა სასჯელს, ქვანახშირის მაღაროებში მუშაობდა. გავიდა ხანი და ოჯახში წერილიც მიიღეს შუა აზიიდან, თურმე იქ საშინელი შიმშილი მძვინვარებდა, მოკრძალებულად ითხოვდა, ცოტაოდენი საკვები და თბილი ტანსაცმელი გაეგზავნათ. გრიგოლ ბერი 1938 წლის გაზაფხულზე გაათავისუფლეს. ამ ამბავს ასე იგონებს მისი ძმისშვილი რეზო ნადარეიშვილი: იმ დროს სახლში სტუმრად ყოფილა მამიდა პელაგია, გამთენიისას ქალებს უცხო კაცი შეუნიშნავთ, ნესტორი გაუღვიძებიათ, ეზოში ვიღაც დადისო. გლახაკია, მოწყალებას ითხოვსო, -–– უფიქრია ნესტორს. ოდის უკანა კარიდან ჩუმად გამოსულ მამას რეზოც გაჰყოლია. ყავარჯნებით ხელში ეზოს კუთხეში იდგა გასაოცარი შესახედაობის კაცი, რუსული ყურებიანი ქუდი და დაძონძილი ტანსაცმელი ეცვა. ნესტორმა საკუთარი ძმა ვერ იცნო, პატარა რეზოც შეცბუნებული უცქეროდა უცხოს და ვერ დაეჯერებინა, რომ საყვარელი ბატა ბიძია დაბრუნებულიყო. სიხარულით გადაეხვივნენ ერთმანეთს. მაშინ გადასახლებიდან ადამიანის დაბრუნება მკვდრეთით აღდგომის ტოლფასი იყო. მოგვიანებით შეტყობინებაც მიიღეს იღუმენია ფავსტოსგან, რომელიც სულიერ ძმას დაბრუნებას ულოცავდა. გადასახლებაში ჯანმრთელობა საგრძნობლად შერყეოდა. მოგვიანებით იხსენებდა, კილომეტრზე მეტი სილრმის ქვეშ გვირაბში რომ ჩაგვიშვებდნენ, ცოცხალი თუ ამოვიდოდი, არ მეგონაო. იმ გაუსაძლის
42-3 საპატრიარქოს უწყებანი N42 17-23 დეკემბერი 2015წ გვ.19
ბერი გრიგოლი (ნადარეიშვილი) 1881 -–– 1945 (გაგრძელება)
ბენედიქტე ჭანტურიას მშობლები -- 1943 წლის შემდეგ ფრონტიდან მისგან არაფერი ისმოდა. დამწუხრებული დედ-მამა გრიგოლისგან შველას ითხოვდა, თუმცა, კარგად იცოდნენ, თუ როგორ არ უყვარდა ბერს ღვთის წინაშე ასეთი კადნიერების გამოჩენა. გრიგოლს შეებრალა ნათესავები და დახმარებას შეჰპირდა. რამდენიმე დღის შემდეგ, სოფელ კვათანაში ესტუმრა მათ. მასპინძლებმა გაიხარეს, მყუდრო სენაკში დააბინავეს, მთელი ღამე ლოცვაში გაატარა. დილით ღვთისგან ნაუწყები სასიხარულო ამბავი ამცნო, რომ მათი შვილი ტყვედ იყო ჩავარდნილი, მაგრამ ომის დამთავრების შემდეგ ჯანმრთელი და უვნებელი დაბრუნდებოდა. მის ჩამოსვლამდე კი ცხენიანი კაცი ბარათს მოგიტანთ და მალე ბენედიქტეც ჩამოვაო, თან დასძინა, მე მაშინ უკვე ცოცხალი აღარ ვიქნებიო. გავიდა ხანი და ერთ დღესაც ყანაში სამუშაოდ გასულებმა ცხენიანი კაცი შენიშნეს, ხელში წერილს რომ მოაფრიალებდა. გაიხარეს მშობლებმა, ბენედიქტეც გრიგოლ ბერის გარდაცვალებიდან ორიოდე კვირაში ჩამოვიდა. ასევე ანუგეშა მორწმუნე და სათნო თანასოფლელი ტიმოთეც და უკვალოდ დაკარგული შვილის გამო წუხილი და ურვა განუქარვა. მსგავსი შემთხვევა სხვა დროსაც მომხდარა: 1915 წელს მისი ძმა ნესტორი ბესარაბიაში იბრძოდა, ოჯახს კარგა ხანს მისგან არავითარი ცნობა არ მიუღია, დამწუხრებული დედა ვერ უბედავდა გრიგოლს, რომ დაკარგული ძმის ბედი გამოეთხოვა ღვთისგან. ბოლოს მაინც კრძალვით შეევედრა. გრიგოლმა მეორე დილით დედას ხილვა უამბო: „ხის ჩრდილში ჩამომჯდარ ნესტორს ქუდი მუხლზე ედო, ხელში აღვირი ეჭირა და თავისი საყვარელი ცხენიც გვერდზე ჰყავდა. უფალმა მითხრა, ამ ომში ერთი კაციც რომ გადარჩეს, ის შენი ძმა იქნებაო“. სულ მალე წერილიც მიიღეს და ნესტორი ომიდან ცოცხალი დაბრუნდა. ბერი სოფელში იშვიათად გადიოდა, მხოლოდ მორწმუნეებთან ურთიერთობდა მეზობლად მცხოვრებ ხანდაზმულ მონაზონ დებთან: მართა და მატა ნადარეიშვილებთან. ახლო სულიერი ურთიერთობა ჰქონდა არქიმანდრიტ ლუკასთან (ნადარეიშვილი), რომელიც თავის დროზე გრიგოლ ბერის დახმარებით მოხვდა ათონის მთაზე, სადაც გაიღრმავა ბერმონაზვნური ცხოვრების გამოცდილება. არქიმანდრიტი ლუკა მოღვაწეობდა აფხაზეთში, იგი ყოველთვის დიდი მოკრძალებითა და სიყვარულით მოიხსენიებდა თავის სულიერ ძმა გრიგოლს. ამსოფლიურ ამაოებას განრიდებული ბერი შინაგან ლოცვასა და მდუმარებაში იმყოფებოდა. ყოველთვის გონებამოკრებილი, ზომიერი და მოკრძალებული, არაამქვეყნიურ სიმშვიდესადა სითბოს ასხივებდა. ზედმინევნით იყო განსწავლული წმინდა წერილსა და ასკეტურ ლიტერატურაში, შესანიშნავად ფლობდა ბერძნულ და რუსულ ენებს. მისი სულიერი ღირსებები კეთილშობლური გარეგნობიდანაც საცნაური იყო. მაღალი, წარმოსადეგი, მოგრძო შეჭაღარავებული თმები მხრებამდე სწვდებოდა, ხშირი წვერითა და მეტყველი, მიმზიდველი თვალებით. თანდაყოლილი მკვირცხლი და საზრიანი ბუნების გამო გადაწყვეტილების სწრაფად მიღება შეეძლო, მის მახვილ მზერას არაფერი გამოეპარებოდა. მადლმოსილი ბერის ხილვა ყველას ღვთისადმი კრძალვით განაწყობდა. მისი ყოფნა ლვთაებრივი ნათლის შუქს ჰფენდა სახლს. ყველანი კარგად გრძნობდნენ, რომ ოჯახში ცოცხალი წმინდანი ჰყავდათ, საოცარი კრძალვა და სიყვარული ჰქონდათ მის მიმართ. სარწმუნოების შესახებ არასოდეს საუბრობდა, იგი თავისი ცხოვრებით იყო ცოცხალი ხატი ჭეშმარიტი ქრისტიანობისა. მთელი ოჯახი სიცოცხლის ბოლომდე მხარში ედგა ამ საოცარ, წმინდა ადამიანს და იმ უმძიმესი ჯვრის ზიდვაში შეეწეოდა, რომელიც უფლის განგებამ არგუნა. იგი ხომ თავისი უდიდესი ღვაწლით, განუწყვეტელი ლოცვითა და ვედრებით მრავალჭირნახული ერისათვის ზვარაკად შეიწირა, ბერის სიწმინდესა და მადლმოსილებაში დარწმუნებული თანასოფლელები მას დიდ პატივს მიაგებდნენ, ღვთის კაცს ეძახდნენ, კარგად უწყოდნენ, რომ უფლის წინაშე მისი სახით დიდი მეოხი ჰყავდათ. მამა გრიგოლი მუდმივი ლოცვის ღვაწლში იყო, მუხლმოყრილი, ჩუმი ხმით, დაუსრულებლად ლოცულობდა, ხელაპყრობილ ბერს გაცისკროვნებულ სახეზე ცრემლები ღვარად სდიოდა, თითქოს ამქვეყნად არც იყო. ამ დროს იგი ყოვლადსახიერი უფლის წინაშე იდგა. მხოლოდ მისკენ ჰქონდა გულისყური მიპყრობილი და ჭვრეტდა იმას, რაც „თვალმან არა იხილა, ყურსა არა ესმა და გულსა კაცისასა არა მოუხდა, რომელი განუმზადა ღმერთმან მოყვარეთა თვისთა“. მარხვის დღეებში ყოველთვის სადღაც მიდიოდა, მაგრამ არასოდეს ამბობდა, სად. 1945 წლის შობის მარხვა იწყებოდა. ეს მისი უკანასკნელი გასვლა იყო. საკმაოდ
42-4 საპატრიარქოს უწყებანი N42 17-23 დეკემბერი 2015წ გვ.20
ბერი გრიგოლი (ნადარეიშვილი) 1881 -–– 1945 (დასასრული)
დაუძლურებული ჩანდა. მკაცრ ასკეტურ მოღვაწეობასა და გადასახლებაში გაუსაძლის ყოფას ძლიერ მოეტეხა. დეკემბრის ერთ სუსხიან საღამოს შინ დაბრუნდა. ავადმყოფი, მაღალი სიცხით, ფეხზე ძლივს იდგა. ბარბარობის დღესასწაული თენდებოდა. ოდასახლი” პატარა სენაკში, სასიკვდილო სარეცელზე იწვა ბერი გრიგოლი. დასრულდა გოლგოთა განვლილი იყო ბრძოლის, უსისხლო მოწამეობის ეკლიანი, ვიწრო გზა. დილიდანვე იგრძნო აღსასრულის მოახლოება. ითხოვა, სენაკში მასთან არ შესულიყვნენ, მხოლოდ საყვარელი რეზო დაიტოვა. არ შეგეშინდეს, ხელები გულზე დამიკრიფე და თვალები დამიხუჭეო. კარი გამოაღებინა, ჩამავალი მზის სხივებით განათებულ ბერის სახეზე სიმშვიდე და მომავალი აღდგომის სიხარული გამოკრთოდა. სამძიმარზე მხოლოდ ძალიან ახლობლები მივიდნენ, ბევრს შესტკიოდა გული, მაგრამ ხელისუფლების შიშით ვერ გაბედეს მისვლა. ბერი გრიგოლი, ანდერძისამებრ, დედის გვერდით დაკრძალეს. გრიგოლ ბერს მიმოწერა ჰქონდა სამთავროს მონასტრის დედებთან. მონასტრის არქივში აღმოჩნდა რამდენიმე ბარათი, რომლებიც ღრმა სულიერ შთაბეჭდილებას ტოვებს. გასაოცარია მისი სიბრძნე და სულიერი ცხოვრების გამოცდილება. თვალსაჩინოა, თუ როგორი სულიერი განსჯის ნიჭი ჰქონდა მიმადლებული. ბერად შედგომიდან არც ისე დიდი დრო იყო გასული, როდესაც წერდა: ოდეს მაცხოვარი მიაკრეს ჯვარზე, მან სთქვა: „ესე არს დიდება ჩემი,“ ხოლო მოწაფენი დაიბნეს, რამეთუ დაბრკოლდეს მისსა მიმართ. ბევრი მაქვს ამის შესახებ სიტყვა, მაგრამ დავიდუმებ, რადგან გამიგრძელდება. მოკლედ ვიტყვი: ბრძოლის საიდუმლოს იცნობს ბრძოლით განკაფული კაცი, ხოლო დანარჩენები იქნებიან მსხვერპლნი განკითხვისა... ეს ბრძოლა ყოფილა ჩემთვის ბედნიერება. ამისთვის მრჩობლ სიხარულში ვიმყოფები. ვიცი, რომ ეს ბრძოლები არის ბეჭედი, თუ გინდ კვერთხი ჩემი ბერობისა, რომლის მეოხებით არა შევიძრა მე უკუნისამდე!“ ასეთი დიდი სულიერი ბრძოლის ქარცეცხლში იწრთო- ბოდა მისი სული. ჯერ კიდევ წინ “ ელოდა მრავალი განსაცდელი, სათნოების კიბის უფრო მაღალ საფეხურზე რომ აჰყავდა იგი. ბევრმა ქრისტიანმა, მათ შორის, სასულიერო პირებმაც, ვერ 2 გაუძლო სასტიკი დევნისა და შინაგანი სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლის ამ სიმძიმეს, მაგრამ გრიგოლ ბერის სასოება დაუშრეტელი იყო: „ჰე, მრწამს ღვთისა, რამეთუ მე აღვდგე და არა შევიძრა უკუნისამდე ძალითა ქრისტესითა!“ განდეგილობის ღვაწლი ერთ-ერთი უმძიმესია ასკეტურ მოღვაწეობაში იგი გულისხმობს მუდმივ, განუწყვეტელ ლოცვასა და მღვიძარებას, მძიმე ხორციელ მოსაგრეობასა და კაცობრივი დიდებისაგან განრიდებას. განდეგილი მოღვაწეები იყვნენ ნათელი სოფლისა და მარილი ქვეყანისა, „მთავარი მამოძრავებელი ძალა მებრძოლი ეკლესიისა, თუ არა ისინი ერში ქრისტიანული სული განქარდებოდა“. თავისი სულიერი მოძღვრის, ღირსი ალექსის მიერ განკაფულ ამ გზას შეუდგა ბერი გრიგოლი და ბოლომდე ღირსეულად განვლო იგი. ასეთი დიდი მოღვაწეები მიმადლა უფალმა ჩვენს ეკლესიას საყოველთაო უღმერთობისა და ქრისტიანთა სასტიკი დევნის ჟამს. მათმა აღმსარებლობამ და მოწამებრივმა ღვაწლმა გადაარჩინა მებრძოლი ეკლესია. მათი ურყევი რწმენა იყო ის კლდე, რომელსა ზედა დამტკიცებულ არს ეკლესია ქრისტესი და ბჭენი ჯოჯოხეთისანი ვერ ერეოდიან მას. აწ ზეციურ ეკლესიაში მართალთა თანა იხარებს ბერი გრიგოლის განწმენდილი სული, სადიდებლად უფლისა და მეოხად სულთა ჩვენთა. ამინ!
