დეკანოზი გიორგი გამრეკელი 1869-1935

დეკანოზი გიორგი გაბრიელის ძე გამრეკელი 1869 წელს მღვდლის ოჯახში, თბილისის გუბერნიაში, გორის მაზრის სოფ. მეჯვრისხევში დაიბადა.

დაამთავრა გორის სასულიერო სასწავლებელი და სწავლა თბილისის სასულიერო სემინარიაში განაგრძო. 1892 წლის 22 მარტს სიონის საკათედრო ტაძარში საქართველოს ეგზარქოსმა პალადიმ (რაევი) სტიქარით შემოსა. 1892 წლის ივნისში აღნიშნული სემინარია პირველი ხარისხის დიპლომით დაამთავრა და სურდა სწავლა რუსეთის ერთ-ერთ სასულიერო აკადემიაში გაეგრძელებინა, მაგრამ უსახსრობის გამო ვერ მოახერხა, თუმცა მას მალევე მფარველი გამოუჩნდა. აი, რას წერდა გაზეთი „ივერია“ ამასთან დაკავშირებით: „მისმა მაღალ ყოვლად უსამღვდელოესობამ, პეტერბურგის მიტროპოლიტმა პალლადიმ, სხვათა კეთილ საქმეთა შორის, წასვლის წინა დღეს ერთი სამადლო საქმეც მოიმოქმედა: წელს სასულიერო სემინარიაში კურსი გაათავა სამაგალითოდ გიორგი გამრეკელმა; სურვილი ჰქონდა განეგრძო მაღალ სასწავლებელში სწავლა, მაგრამ შეუძლებლობით ვერ მოახერხა.

მიტროპოლიტმა პალლადიმ გამრეკელი მიიღო თავის სტიპენდიატად პეტერბურგის აკადემიაში. ამ დღეებში გამრეკელს პალლადისაგან მოუვიდა შემდეგი დეპეშა: „რადგან ყველა აკადემიებში ეხლა ადგილები დაჭერილია, მოემზადე მომავალის წლისათვის, ესე იგი ზაფხულისთვის და მე ჩემის ხარჯით აღგზრდი პეტერბურგის აკადემიაშიო“. მართლაც, 1893 წელს გიორგიმ ქ. სანკტ-პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში ჩააბარა. აკადემიაში სწავლის დროს იგი ქართველი სტუდენტების თვალი და ყური იყო. იგი ხელმძღვანელობდა ყველა კეთილ წამოწყებას. პრესის საშუალებით მან ურთიერთობა დაამყარა საქართველოსთან და მიწერ-მოწერის საშუალებით ცხოველი კავშირი ჰქონდა მოწინავე საზოგადოებასთან, რომლებსაც სამშობლოს მოწყვეტილი ქართველებისთვის ქართული წიგნებისა და ჟურნალ-გაზეთების გამოგზავნას სთხოვდა. აი, რას წერდა იგი 1894 წლის 14 მარტს გაზეთ „ივერიაში“: „პეტერბურგის სასულიერო აკადემიის ქართველი სტუდენტები უგულითადეს მადლობას ვუცხადებთ მის მაღალღირსებას, მ. დეკანოზს დავით ღამბაშიძეს გაზეთის „მწყემსის“ უსასყიდლოთ დათმობისათვის“. 1897 წელს გიორგი გამრეკელმა აკადემია წარჩინებით დაასრულა. მისი წარმატება შეუმჩნეველი არ დარჩენილა ქართული პრესისათვის. გაზეთი „ცნობის ფურცელი“ მის შესახებ წერდა: „წარსულის წლის თიბათვეში პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში სწავლა დაამთავრა ღვთისმეტყველების კანდიდატის ხარისხით ორმა ქართველმა: გიორგი გამრეკელმა და ნიკოლოზ ხუცაიძემ. ორივემ, აკადემიის მთავრობის ნებართვით, საკანდიდატო თხზულება დასწერა საქართველოს საეკლესიო ისტორიიდან აღებულს საკითხებზე.

გიორგი გამრეკელმა დასწერა თხზულება შემ-

12-1  საპატრიარქოს უწყებანი N12 16-29ივნისი 2022წ გვ.22

დეკანოზი გიორგი გამრეკელი 1869-1935 (გაგრძელება)

დეგს საკითხზე: ..........ეს ეპოქა იმდენად საინტერესოა საქართველოს ისტორიაში, რომ ყოველს დაკვირვებულს გამოკვლევას მისას დიდი მნიშვნელობა აქვს საქართველოს ისტორიის მკვლევართათვის. ეს ის ეპოქაა, ოდეს საქართველოს ახალის ისტორიის საძირკველი ჩადგმულ იქმნა და ამ საძირკველზე დამყარდა ის დიდებული შენობა, რომელსაც ქართველების ისტორიული ცხოვრება ეწოდება... წმ. მოციქულების მიერ საქართველოში ქრისტიანობის ქადაგება, წმ. ნინოს და მირიანის დრო, დიდებული მეფობა ვახტანგ გორგასლანისა, რომლის ცხოვრების აღწერას ნახევრად ზღაპრული ხასიათი აქვს. ეს ისეთი საკითხებია, რომელთ საფუძვლიანი გამოკვლევა, რა თქმა უნდა, დიდს სამსახურს გაუწევს საქართველოში ქრისტიანობის დასაწყისის ისტორიის შესწავლის საქმეს.

ბ-ნის გამრეკელის თხზულება მოწონებულ იქმნა პროფესორის ბ-ნ მოლოტოვის მიერ, როგორც თხზულება, დაწერილი კეთილსინდისიერად და დაკვირვებით. რასაკვირველია, ამ თხზულებას, როგორც ახალგაზრდა ავქსონის ნაწარმოებს, არ შეიძლება არ ჰქონდეს ნაკლულევანებანი, მაგრამ, იმედია, ახალგაზრდა ავქსონი მას შეამუშავებს უფრო დაკვირვებითა და საფუძვლიანად და დასტამბავს. მით უფრო, იმედი გვაქვს ამისი, რომ როგორც ბრძანებს პროფ. ბ. მოლოტოვი, ბ.

გამრეკელს შეუძლია, ნიჭი შესწევს საისტორიო კვლევა-ძიებისა“. შედარებით მოკლე ცნობაა გამოქვეყნებული გაზეთ „ივერიაში“: „წრეულ ს.-პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში ორმა ქართველმა დაამთავრა სწავლა: ნ. ქ. ხუცაიძემა და გ. გამრეკელმა. მთელს აკადემიაში ამ წელს სულ

4 ქართველი იყო“. 1898 წელს გიორგი ბაქოს წმ. მიხეილის სახ. სამოქალაქო სასწავლებლის საღვთო სჯულის მასწავლებლად დაინიშნა. 1899 წლის 20 დეკემბერს თბილისის მოციქულთა თავთა პეტრესა და პავლეს სახ. ტაძრის მღვდლად გამოარჩიეს, თუმცა უცნობი

მიზეზების გამო, დროებით, მისი ხელდასხმა გადაიდო. 1900 წლის 5 დეკემბერს იმერეთის ეპისკოპოსმა ლეონიდემ (ოქროპირიძე) დიაკვნად აკურთხა. 1901 წლის 6 თებერვალს საქართველოს ეგზარქოსმა ფლაბიანემ (გოროდეცკი) მღვდლად დაასხა ხელი და კუკიის წმ. ნინოს სახ. ტაძრის წინამძღვრად განამწესა. 1905 წელს აღმოსავლეთ საქართველოს საეპარქიო სამრევლო სკოლების საბჭოს განკარგულებით თბილისის სამრევლო სკოლების ზედამხედველად დაინიშნა. 1905-1906 წლებში, რუსეთის პირველი რევოლუციის დროს, რამდენიმე სასულიერო პირი მოკლეს, აწამეს, ზოგი დააყაჩაღეს და გაძარცვეს, ზოგიც დაიჭირეს. მათ რიგებში იყო მღვდელი გიორგიც. აი, რას წერდა ქართული პრესა ამასთან დაკავშირებით: „1906 წლის 20 მარტს, ღამის 8 საათზე, კუკიის მართლმადიდებელთა სასაფლაოზე, იმ სახლში, სადაც კრებული სცხოვრობს, სწორედ იმ დროს, როდესაც მღვდ. იოსებ ბერიძე თავის ოჯახობით სტოლს მისჯდომოდა ჩაის დასალევად, უეცრად შევარდა სამი შეიარაღებული კაცი. სწორედ ამ დროს იქვე მეზობელ მღვდ. გიორგი გამრეკელოვსაც დაეცნენ. ამ უკანასკნელს ფულად რვა თუმანი და ერთი ოქროს საათი წაართვეს, ხოლო მღვდ. იოსებ ბერიძეს შესვლისთანავე კამოდის გასაღები მოსთხოვეს. ამ კამოდში ჰქონდა შენახული, თუ რამ ძვირფასი გააჩნდა. ოქრო-ვერცხლის ნივთეულობასთან ერთად წაიღეს საკუთარი 350 მანეთი, ხოლო საეკლესიოც ამდენი. სულ თავდამსხმელნი ათნი იყვნენ. ზოგი შიგ შევარდა, ზოგიც ეზოს სხვადასხვა კუთხეებში იდგა სადარაჯოდ“. მსგავსი შემთხვევა განმეორდა ცხრა წლის შემდეგაც. 1915 წლის9 ნოემბერს, საღამოს 8 საათი იქნებოდა, როცა მამა გიორგის სახლს სამი უცნობი პირი ესტუმრა, ერთი ჯარისკაცის ფორმით, ორიც ევროპულად ჩაცმული და ჯვრისწერა სთხოვეს. ვინაიდან საბუთები წესრიგში არ ჰქონდათ, მამა გიორგიმ უარი განაცხადა, მაშინ ერთმა მათგანმა რევოლვერი ამოიღო და ფული მოსთხოვა. მოძღვარმა მას ხელი სტაცა და ყვირილი მორთო, ამასობაში ბოროტმოქმედებმა

დროით ისარგებლეს და თავს უშველეს. 1917 წლის 8-17 სექტემბერს, როგორც თბილისის სამღვდელოების დელეგატი, დეკანოზი გიორგი

ესწრებოდა საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის პირველ საეკლესიო კრებას. 1920 წელს იმყოფებოდა მეორე საეკლესიო კრებაზეც. 1920 წლის 20 მაისს, კათოლიკოს-პატრიარქ

ლეონიდეს (ოქროპირიძე) ბრძანებით, გადაყენე-

12-2   საპატრიარქოს უწყებანი N12 16-29ივნისი 2022წ გვ.23

დეკანოზი გიორგი გამრეკელი 1869-1935 (გაგრძელება)

ბულ იქნა კუკიის ტაძრის წინამძღვრობიდან. 1921 წლის 1-5 სექტემბერს გელათში გამართულმა მესამე საეკლესიო კრებამ იგი საკათალიკოსო საბჭოს წევრობის კანდიდატად აირჩია. 1922 წლის თებერვალში, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ამბროსის (ხელაია) ლოცვა-კურთხევით, ქ. თბილისში გაიხსნა ორწლიანი სამოძღვრო კურსები,

რომლის ხელმძღვანელად დეკანოზი კალისტრატე ცინცაძე აირჩიეს. განაწილდა საგნებიც: დეკანოზ გიორგი გამრეკელს საეკლესიო ისტორიის სწავლება დაევალა. სამწუხაროდ, ხსენებულმა კურსებმა

მხოლოდ რამდენიმე თვე იარსება. 1922 წელს კუკიის სასაფლაოს ტაძრის კრებული საკათალიკოსო საბჭოს წერდა, რომ კრებულის ღრმა რწმენით დეკანოზი გიორგი გამრეკელი აღარ არის მისი წევრი და არც უნდა დარჩეს მათ შორის. აი, რა იყო მათი მოსაზრება-დასაბუთებანი: „1) ჯერ

საეპარქიო სასამართლოს და შემდეგ საკათალიკოზო საბჭოს განჩინებით, დეკ. გამრეკელი გადაყენებულ იქნა წინამძღვრობიდან, რაც ცხადად

არის გამოყვანილი საკათალიკოსო საბჭოს შემდეგი განჩინებით: „გადაყენებულ იქნას დეკ. გ. გამრეკელი კუკიის წმ. ნინოს ეკლესიის წინამძღვრობიდგან; 2) გახსნილ იქნას დროებით კუკიის ეკლესიის წინამძღვრის მესამე თანაშემწის ადგილი, რომელიც გაუქმებულ იქნას ერთ-ერთი თანაშემწის წასვლის შემდეგ; 3) წინამძღვრად მოწვეულ იქნას ახალი პიროვნება; 4) გამოეცხადოს დეკ. გამრეკელს საყვედური ნამსახურებათა წიგნში ჩაწერით, შენიშვნა -- შენიშვნის წიგნში ჩასაწერად; 5) სისრულეში მოყვანილ იქნას საეპარქიო სასამართლოს განჩინება მათ შესახებ ტაძრის სასარგებლოდ ფულის გადახდისათვის (გარდა იმ

1500 მან., რომელიც დეკ. გამრეკელს დაუხარჯავს მგალობლებზე); 6) მიეცეს კრებულის წევრთ გაფრთხილება, რომ შემდეგში არ იქნას მათ მიერ დაშვებული ეკლესიის და სარწმუნოების საზარალოდ დაუდევრობა, უმოქმედობა, გულგრილობა, სამსახურში და ურთიერთშორის ანარქია“. თუმცა ამ განჩინებით საკათალიკოზო საბჭო ლმობიერად მოექცა დეკანოზ გიორგი გამრეკელს და იქავე დატოვა მღვდლად, თუმცა გააფრთხილა, რომ შესაფერისად მოქცეულიყო, მაგრამ მას, როგორც ჩანს, კვლავ შეექმნა პრობლემები ტაძრის კრებულთან და საკათალიკოზო საბჭოში მის შესახებ ახალი საქმე აღიძრა. 1922 წლის 13 თებერვალს საეპარქიო სასამართლომ

გამოიტანა დადგენილება: „ეთხოვოს კათალიკოსპატრიარქ ამბროსის (ხელაია), დაუყოვნებლივ გადაყვანილ იქნას კუკიის წმ. ნინოს ეკლესიიდან დეკანოზი გიორგი გამრეკელი, როგორც ეკლესიისთვის

მავნე და კრებულის წევრთა შორის უთანხმოების შემტანი“. ეს განჩინება დაამტკიცა მისმა უწმიდესობამ 1922 წლის 20 თებერვალს და მისცა ერთი თვის ვადა, შეეტანა თხოვნა სხვა სამრევლოში გადასვლაზე. როგორც ჩანს, მამა გიორგის დაპირისპირება ჰქონდა კრებულის სხვა წევრთან, დეკანოზ ვასილ კარბელაშვილთან. დეკანოზი ვასილი წერდა, რომ

დეკანოზ გამრეკელს ჩვეულებად ჰქონია გაუტანლობა და შფოთი შეჰქონდა საძმოსა და სამსახურში. როცა აქ გიორგი ეპიტაშვილი ყოფილა დიაკვნად, იგი ქირით მდგარა კერძო სახლში, ამ დროს კი მამა გამრეკელს ექვსი ოთახი ჰქონია დაკავებული საკრებულო სახლში, თანაც ამ დროს მისი ცოლ-შვილი იქ აღარ ცხოვრობდა. დიდი დავის შემდეგ მას თურმე ერთი ოთახი ძლივს დააცლევინეს. ეს ამბავი იმით დასრულდა, რომ დეკანოზი გიორგი კუკიის სამრევლოში მეორე მღვდლის ადგილზე დარჩა, დეკანოზი ვასილი კი გაათავისუფლეს. XX ს-ის 20-იან წლებში დეკანოზი გიორგი იყო საკათალიკოსო საბჭოს წევრი და აქტიურად მონაწილეობდა საეკლესიო ცხოვრების ფერხულში. 1923 წლის იანვარში, როდესაც საკათალიკოსო საბჭოს წევრების უმრავლესობა დააპატიმრეს, კათოლიკოს-პატრიარქ' ამბროსის (ხელაია) ლოცვა-კურთხევით, 1923 წლის 7 სექტემბრიდან 1925 წლის 11 მარტამდე დეკანოზი გიორგი გამრეკელი, როგორც წევრ-კანდიდატი, სხვა სასულიერო პირებთან ერთად ხელმძღვანელობდა საქართველოს ეკლესიის მართვა-გამგეობას. იგი იყო უწმინდესი და უნეტარესი ამბროსის იდეების მხარდამჭერი, გამზიარებელი და ბოლომდე გვერდით ედგა მას. 1926 წლის 14 იანვარს ურბნელმა მიტროპოლიტმა იოანემ (მარღიშვილი) საკათალიკოსო საბჭოს განსახილველად წარუდგინა თავისი სამაგისტრო დისერტაცია, მოითხოვა მისი განხილვა და ღვთისმეტყველების ხარისხის მინიჭება. დისერტაცია

რუსულად იყო დაწერილი და ეხებოდა „ბიზანტიის იმპერატორების დამოკიდებულებას მსოფლიო სა-

12-3   საპატრიარქოს უწყებანი N12 16-29ივნისი 2022წ გვ.24

დეკანოზი გიორგი გამრეკელი 1869-1935 (დასასრული)

ეკლესიო კრებებისადმი სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ამბროსის (ხელაია) ლოცვაკურთხევით თემა განსახილველად და სარეცენზიოდ გადაეცა დეკ. გ. გამრეკელს და ივ. რატიშვილს, ასევე უნივერსიტეტის რამდენიმე პროფესორს.

დასკვნის დაწერა დეკანოზ გიორგის დაევალა, რომელმაც ამგვარი რეცენზია დაწერა: „მიტროპოლიტ იოანეს უარი ეთქვას ღვთისმეტყველების მაგისტრის ხარისხის მიღებაზე“. უცნობია, თუ რა მიზეზით ეთქვა უარი ან რა არ მოეწონა დეკანოზ გიორგის

მის ნაშრომში. 1927 წლიდან, როდესაც გაუქმდა საკათალიკოსო საბჭო და შეიქმნა საკათალიკოსო სინოდი, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ ქრისტეფორეს (ციცქიშვილი) ლოცვა-კურთხევით დეკანოზი გიორგი სინოდის წევრი გახდა და კვლავ აქტიურად მონაწილეობდა საეკლესიო ცხოვრებაში. 1930 წლის 8 ოქტომბერს, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მე-5 საეკლესიო კრებაზე კვლავ აირჩიეს სინოდის წევრად. მიუხედავად მრავალი დევნისა და შეურაცხყოფისა, მას ანაფორა არ გაუხდია და მსახურება არ მიუტოვებია. იგი ბოლომდე დაუზარელად და უშიშრად იდგა დედა ეკლესიის სამსახურში. დეკანოზ გიორგის მიღებული ჰქონდა ჯილდოები: 1901 წლის 6 მაისს საგვერდული; 1909 წელს სკუფია; 1914 წლის 15 მაისს -- კამილავკა; 1916 წლის 6 მაისს -- სამკერდე ოქროს ჯვარი; 1916 წლის 9 ოქტომბერს -- დეკანოზის წოდება; 1918 წელს ენქერი; 1933 წლის 16 აპრილს -– მიტრა. დეკანოზი გიორგი 1935 წლის 20 აპრილს გარდაიცვალა. დაკრძალეს 24 აპრილს კუკიის ტაძრის სასაფლაოზე. დარჩა შვილები: დიმიტრი/მიტუშა;

ნინო (გათხოვილი ნესტორ დიმიტრის ძე ცინცაძეზე); ქეთევანი (გათხოვილი ვლადიმერ კირილეს ძე გეგენავაზე).